Thực trạng ngôn ngữ chữ viết Chăm – Đôi điều muốn nói

Paka Jatrang

Về chữ viết…

Mỗi dân tộc có một ngôn ngữ chữ viết riêng, ngôn ngữ dùng để giao tiếp trực tiếp với nhau, còn chữ viết để truyền tải mọi thông tin cũng như lưu truyền di sản văn hóa và đời sống tâm linh từ thế hệ này đến thế hệ khác. Có thể nói, dù ngôn ngữ nói của cùng một dân tộc có khác nhau giữa người này hay người khác, vùng này hay vùng khác nhưng chữ viết thường thống nhất và rất ổn định trong tất cả văn bản giấy tờ từ trung ương đến địa phương. Nói về chữ Chăm, Chữ Chăm có từ lâu đời, xuất hiện đầu tiên trên bia kí Trà Kiệu vào thế kỉ thứ IV. Có thể nói ông cha ta đã để lại cho hậu thế hôm nay một di sản thiêng liêng, là hệ thống akhar thrah Cam có tính ổn định, qui luật chính tả, ngữ pháp và cách hành văn rất chặt chẽ. Chữ Chăm là tài sản thiêng liêng chung của cả dân tộc cho nên không ai có quyền cải biên,chỉnh sửa hay phá vỡ tính qui cũ của nó.

Xem bài viết

Katê là Tín Ngưỡng Bản Địa Mang Bản Sắc của Dân Tộc Champa

(Katê không phải là Tín Ngưỡng Tôn Giáo Ngoại Nhập Bàlamôn) Đắc Văn Kiết

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, dân tộc Champa có hai hệ thống Tâm Linh: Tâm linh bản địa dân tộc và tâm linh tôn giáo ngoại nhập.

  • Tâm linh bản địa: Phát xuất từ truyền thuyết cội nguồn và tín ngưỡng dân gian bản địa mang bản sắc dân tộc.
  • Tâm linh tôn giáo ngoại nhập: Sau một qúa trình phàt triển xã hội và lịch sử dân tộc, tâm linh tôn giáo bên ngoài du nhập vào.

Trong bài viết này chỉ nêu lên quan điểm về Katê nên chỉ đề cập đến Tâm linh bản địa. Xem bài viết

Nhận định mới về người Chăm tại Hải Nam

Người Chăm ở các khu vực ngoài các khu vực “truyền thống” như Ninh Thuận Bình Thuận hay An Giang Châu Đốc vẫn luôn là một chủ đề được quan tâm, một phần cũng do tư liệu công bố thiếu thốn, hay thiếu các công trình nghiên cứu đào sâu. Nhận được email từ BBT Champaka, thấy bài viết đề cập đến chủ đề hấp dẫn này, nên gửi lại ở GP để chúng ta học tập và nhận định/phân tích thêm.

Pgs. Ts. Po Dharma
(Viện Viễn Đông Pháp) 

Hải Nam là hòn đảo nằm ở phía nam của Trung Quốc tập trung nhiều dân tộc bản địa trong đó có một nhóm người theo Hồi Giáo, nói tiếng Mã Lai Ða Ðảo rất gần gũi với tiếng Chăm (P. K. Benedict, 1941; Keng Fong Pang & Ian Maddieson, 1993; Natalia F. Alieva, 1991; A Haudricourt, 1984, G. Thurgood, 1993). Xem bài viết

Lễ cưới Sita trên đài thờ Trà Kiệu


Với đài thờ Trà Kiệu, các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết về một sự kiện lịch sử ẩn dưới bóng dáng huyền thoại.


Đài thờ Trà Kiệu được phát hiện tại làng Trà Kiệu, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam vào năm 1901. Đài thờ được trang trí tinh xảo với bốn cảnh chạm nổi. Các bức chạm này còn tương đối nguyên vẹn. Đã có những cách giải thích khác nhau về nội dung của các bức phù điêu chạm trên đài thờ này. Trước hết, vào năm 1929, Jean Pzyluski diễn giải các cảnh này là minh họa cho truyền thuyết về đức vua đã tạo lập ra vương quốc Phù Nam. Một bia ký hoàng gia đã nói tới việc từng có một đài thờ như vậy.

Mặc dù vậy, chỉ hai năm sau, một nhà nghiên cứu khác là George Coedès khi phân tích những cảnh này đã phủ nhận lối diễn giải trên. Theo ông, không có lý do gì rõ ràng để chọn truyền thuyết về sự tạo dựng vương quốc Phù Nam làm chủ đề cho bàn thờ lập tại kinh đô Chămpa. Xem bài viết

Thảo luận: “Thử nhìn lại các giả thuyết về kĩ thuật xây dựng Tháp Chăm” của các nhà khoa học trong và ngoài nước

Mấy ngày nay, đầu óc cứ suy nghĩ về những chiếc Linga được đặt trang trọng bên trong các ngôi tháp Chăm. Lòng thiết nghĩ, cần phải khơi lại những nhận định của các tác giả trong và ngoài nước về kĩ thuật xây dựng tháp Chăm.
Dưới đây là một số giả thuyết của vài nhà khoa học:
1/ Tháp xây bằng gạch mộc rồi nung toàn bộ (Leuba 1923)

2/ Tháp xây bằng vữa là nước cây xương rồng trộn mật mía tạo thành (Ngô Văn Doanh 1978), hay nhựa cây dầu rái (Trần Kỳ Phương 1980), hoặc gạch được xây bằng vữa đất sét rồi nung lại (Awawrzenczak và Skibinski 1987).

3/ Tháp được xây bằng kỹ thuật mài xếp gạch (Trịnh Cao Tưởng 1985). Xem bài viết

Hiểu sơ lược về Islam

Zack Mubarak

(Một bạn Chăm Châu giang đang theo học ở Kedah- Malaysia)

Người Islam tin tưởng Thượng Đế là Đấng tạo hóa cua vũ trụ, như vậy người thiên chúa hay Do thái cùng có niềm tin như vậy tất cả đều đề cao đấng tạo hóa, ngừơi Do Thái gọi  Thượng Đế họ là Jehova, người thiên chúa gọi với tên khác (Thiên Chúa), nhưng ngườii Arab họ goi là Allah, bởi vậy chúng ta tin Thượng Đế như nhau.

Nhưng ngày nay niềm tin người Muslim rất khác với hai tôn giáo trên, trong Islam Nabi Muhamad là một con người như những người khác, con người chỉ tôn thờ Allah duy nhất, Thượng Đế mà Jessu (Nabi Isa) va Moses(Nabi Musa) cùng tôn thờ tất cả có trong Thiên Kinh Quran, Muhammad xuất thân từ đứa trẻ chăn dê va Isa, Musa cũng vậy. Cả ba người đều được chiếu từ một nguồn sáng là Allah. Muhammad dạy umat tôn thờ một Thượng Đế, mĩm cười trở thành bố thí, bảo vệ phụ nữ khỏi sự bất công và tôn trọng họ, chăm sóc những đứa trẻ mô côi.

Xem bài viết

Nhìn nhận đời sống công nhân Chăm ở Đồng Nai

Kiều Dung

Hiện nay, do nhu cầu việc làm, nhiều người Chăm Panduranga đã phải rời bỏ quê hương để đến làm công nhân, tạm cư đông ở Đồng Nai. Họ đa số là các thanh thiếu niên, các cặp vợ chồng trẻ,…kinh nghiệm sống còn rất non trẻ. Họ gặp nhiều khó khăn, khi đến cư trú ở đất lạ; nhiều vấn đề phát sinh, có thể khiến họ rơi vào vòng xoáy xã hội. Chúng ta phải kịp thời giúp đỡ, đấu tranh để biện hộ cho họ.

Chúng ta có khá nhiều bài văn, bài báo viết về đời sống của người Chăm; nhưng chưa thấy bài nào đề cập sâu đến đời sống công nhân người Chăm ở đây. Chúng ta tập trung gìn giữ ilimo cho các thành phần tri thức sinh viên, lại không đề cập nhiều đến việc giữ gìn nền ilimo cho công nhân. Các hội đồng hương cũng chỉ dành cho các bạn sinh viên. Đây chẳng phải là thiếu sót đó sao?

Hiện nay, tôi chưa có số liệu thống kê nào về số lượng công nhân Chăm ở đây; tuy nhiên, tôi ước tính có khoảng trên/ dưới 1000 người; trong đó, người Palei Ram chiếm tới một nửa. Họ tập trung chủ yếu ở xã Thạnh Phú, huyện Vĩnh Cửu. Họ sống thành từng cụm tại các dãy nhà trọ. Xem bài viết

Sự liên hệ của người Churu với người Chăm

Nhập đề :Xét về mặt ngôn ngữ và hình thể, người Churu có nhiều liên hệ vói người Indonesia, Philipphine, Malaisia… vùng Đông nam Châu Á, người Raglai, Êđê, Jarai… vùng Cao nguyên Trung phần Việt Nam. Nhưng gần gũi hơn cả, sâu đậm hơn cả, là sự liên hệ của người Churu với người Chăm. Sự liên hệ này được nhìn thấy qua những điểm sau :

  1. Những giả thuyết về nguồn gốc của người Churu
  2. Ngôn ngữ
  3. Niềm tin
  4. Phong tục tập quán
  5. Hát Aria – Tục ngữ – Truyện cổ dân gian
  6. Trang phục
  7. Những liên hệ khác

Xem bài viết

Đối thoại với người Muslim: Một góc nhìn về Islam!

Islam là một tôn giáo lớn đứng thứ hai trên thế giới, chỉ sau Kito giáo (niếu tính chung Thiên chúa với Tinh Lành). Islam cũng là một tôn giáo chi phối đậm nét, trong đời sống tinh thần lẫn xã hội của người Chăm hiện nay. Để tìm hiểu về Islam, có cái nhìn đúng đắn về tôn giáo này, tôi xin trả lời tóm tắt những câu hỏi mà một bạn Chăm (không phải Islam) đặt ra.

            Hỏi:  Islam là một tôn giáo bạo lực! Nhiều thế lực nhân danh Thượng Đế Allah để hoạt động khủng bố, điển hình là vụ khủng bố ngày 11 – 9, ở nước Mĩ, do Osama bin Laden tiến hành!

Trả lời: Islam không phải là tôn giáo của bạo lực, chiến tranh và cũng không là một tôn giáo của sự tĩnh lặng, thiền. Thật ra, chiến tranh (Jihat hay Futuhat) và hòa bình (shulh) là hai học thuyết trong Islam.  Vì thế không thể chính xác kết luận rằng Islam là một tôn giáo với học thuyết bạo lực hay thiền, tịnh tu. Thật ra nên hiểu, Islam là một tôn giáo được hình thành từ lời khải huyền của Đấng Toàn Năng Allah (S.W.T), nhầm quản lí tất cả mọi sự tương tác giữa con người với nhau.Chiến tranh hay hòa bình trong Islam nó cấu thành một bộ luật (Syariat) hẳn hoi, tất cả chỉ để giải quyết các vấn đề nảy sinh từ con người. Xem bài viết

Vũ điệu cung đình Chămpa trên tác phẩm điêu khắc

Ngày nay, khi các tư liệu thành văn về lĩnh vực múa của người Chămpa cổ rất hạn chế, thì việc nghiên cứu những di vật cổ chạm khắc người múa sẽ góp thêm những tri thức về vũ đạo truyền thống Chămpa cũng như vai trò của nó trong đời sống văn hóa của cộng đồng cư dân Chăm trong quá khứ. Ngôn ngữ điêu khắc là nguồn tư liệu đáng tin cậy, từ nguồn tư liệu câm lặng này có thể cho ta biết chắc chắn được rằng, người Chămpa cổ từ trong lịch sử họ đã có một nền nghệ thuật múa phát triển đa dạng. Xem bài viết

Binah 3 di 1012345...10...Puic »