Xung quanh dạy chữ Chăm ở hai tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận hiện nay

Ban biên soạn (1984)

Ban biên soạn (1984)

Dân tộc Chăm là một trong 54 dân tộc thiểu số tại Việt Nam ngày nay. Theo Tổng điều tra dân số vào ngày 1/4/2009, dân số người Chăm ở Việt Nam có khoảng 161.729 người, phân chia ra ở vùng đất Chăm cổ truyền Pangdurangga nay thuộc tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận, 120.000 người, còn lại khoảng 41.729 người thì ở vùng đất mới định cư Châu Đốc nay thuộc tỉnh An Giang, ở tỉnh Tây Ninh giáp giới với Campuchia và thành phố Hồ Chí Minh cũng như dọc theo quốc lộ thuộc tỉnh Đồng Nai, v.v… Con số này được đánh giá chính xác ở mức tương đối do tình trạng cư trú phân tán nơi nào người Chăm ngày nay cũng sống lẫn lộn xen kẽ với cư dân Việt. Việc nhận diện là cả một vấn đề nêu lên trong công tác thống kê. Xem bài viết

Phát hiện Giáo trình tiếng Chăm đầu tiên

Trong những năm gần đây, việc học tiếng Chăm đang được sự quan tâm của cộng đồng trong nước và nước ngoài. Và chưa bao giờ vấn đề chữ Chăm lại thu hút nhiều nhà khoa học và giới trẻ thảo luận, tranh cãi sâu rộng và kéo dài như hiện nay. Mặc dù vậy, vẫn chưa có một giải pháp tối ưu nào để định hướng cho ngôn ngữ Chăm phát triển trong bối cảnh hội nhập và giao lưu quốc tế. Vì, những luận đàm vẫn còn nóng bỏng còn nhiều quan điểm học thuật và thái độ khác nhau đối với di sản văn hoá tộc người bản địa.

Vấn đề chữ Chăm tựu trung vào hai ẩn số chính, giữa một bên là những người làm công tác dạy và học chữ Chăm bậc phổ thông mà đại diện trực tiếp là Ban Biên soạn Sách chữ Chăm trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Thuận (1978-2010) và một thiểu số những người học tập và nghiên cứu thư tịch Chăm. Để có cái nhìn khách quan và khoa học về ngôn ngữ Chăm Xem bài viết

Katap “Akhar Thrah 7 Harei” & ChamFonts-Full

Quyển tập học chữ Cham “Akhar Thrah 7 Harei” được viết hướng đối tượng. Chỉ cần liên tục bỏ ra chút ít thời gian trong vòng 7 ngày là người học sẽ nhanh chóng nắm bắt được những sự cơ bản nhất của Akhar Thrah

Tác giả thực sự rất cần những góp ý khen chê của ra-gilai để quyển tập hoàn thiện hơn trong phiên bản bổ sung sau này. Chân thành cảm ơn nhiều.

Download (PDF, 3.83MB)

Link download: AkharThrah7Harei_the3rd_Edition____
___
Cham Fonts full: Link 1  Link 2

Câu chuyện dịch chữ Chăm cho ngày hội Katé 2012

Kate 2012 vừa mới khép lại, một Kate được Nhà nước tổ chức rất hoành tráng với sự tham gia của các Đoàn Chăm ở các tỉnh khác nhau. Dư âm của lễ hội vẫn còn đó, và cũng còn đó những thắc mắc mà chính bản thân người Chăm đang đặt dấu hỏi. Cụ thể là việc những dòng chữ Chăm ghi trên bảng lễ hội trước lối vào tháp Po Klaong Girai.

Van Ikan, một người bạn vốn rất quan tâm đến chữ Chăm có chia sẻ 1 tấm ảnh. Sau khi xem qua và trao đổi với nhau, có thể nhận thấy vài điểm bất cập mà chúng tôi phân vân:

Thaik ni yut Ikan Di Rem payua pih mayai saong gaup Xem bài viết

Chương trình tiếng Cham tại Việt Nam và hạn chế cần khắc phục

Ths. Quang Can

Lời mở:

Việt Nam đã có những thành tích đáng kể trong công cuộc bảo vệ và phát triển tiếng nói chữ viết của các dân tộc thiểu số. Bằng chứng hiển nhiên là những chương trình đang hiện hành được cho là rất có hiệu quả như chương trình tiếng tiếng Cham trước đây và sau này là chương trình tiếng tiếng Khmer và Hoa trong nhà trường phổ thông. Thêm vào đó các hoạt động đó xuất phát từ những kiên định chính sách của chính phủ, được quy định rõ ràng trong các điều khoản của hiến pháp và các thông tư, nghị định của chính phủ. Nhất là gần đây với sự kiện thủ tướng chính phủ đã ký quyết định số 1576/QĐ – Ttg vào ngày 30/11/2006 thành lập Vụ giáo dục dân tộc thuộc Bộ giáo dục đào tạo; và ra đời hàng loạt các phòng Giáo dục Dân tộc thuộc các sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh thành phố. Hơn thế nữa là nghị định 82/2010/NĐ-CP được ký ban hành vào ngày 15-07-2010 và thông tư liên tịch 50/2011/TTLT-BGDĐT-BNV-BTC hướng dẫn thực hiện nghị định được ký vào ngày 03-11-2011 quy định khá cụ thể việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số trong cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên (TTGDTX). Bằng những văn bản pháp qui cụ thể nêu trên, chính phủ Việt Nam đã chính thức khai thông con đường bảo tồn và phát triển tiếng dân tộc được thông thoáng, chuyên ngiệp và bài bản hơn. Xem bài viết

Thực trạng ngôn ngữ chữ viết Chăm – Đôi điều muốn nói

Paka Jatrang

Về chữ viết…

Mỗi dân tộc có một ngôn ngữ chữ viết riêng, ngôn ngữ dùng để giao tiếp trực tiếp với nhau, còn chữ viết để truyền tải mọi thông tin cũng như lưu truyền di sản văn hóa và đời sống tâm linh từ thế hệ này đến thế hệ khác. Có thể nói, dù ngôn ngữ nói của cùng một dân tộc có khác nhau giữa người này hay người khác, vùng này hay vùng khác nhưng chữ viết thường thống nhất và rất ổn định trong tất cả văn bản giấy tờ từ trung ương đến địa phương. Nói về chữ Chăm, Chữ Chăm có từ lâu đời, xuất hiện đầu tiên trên bia kí Trà Kiệu vào thế kỉ thứ IV. Có thể nói ông cha ta đã để lại cho hậu thế hôm nay một di sản thiêng liêng, là hệ thống akhar thrah Cam có tính ổn định, qui luật chính tả, ngữ pháp và cách hành văn rất chặt chẽ. Chữ Chăm là tài sản thiêng liêng chung của cả dân tộc cho nên không ai có quyền cải biên,chỉnh sửa hay phá vỡ tính qui cũ của nó.

Xem bài viết

Sự liên hệ của người Churu với người Chăm

Nhập đề :Xét về mặt ngôn ngữ và hình thể, người Churu có nhiều liên hệ vói người Indonesia, Philipphine, Malaisia… vùng Đông nam Châu Á, người Raglai, Êđê, Jarai… vùng Cao nguyên Trung phần Việt Nam. Nhưng gần gũi hơn cả, sâu đậm hơn cả, là sự liên hệ của người Churu với người Chăm. Sự liên hệ này được nhìn thấy qua những điểm sau :

  1. Những giả thuyết về nguồn gốc của người Churu
  2. Ngôn ngữ
  3. Niềm tin
  4. Phong tục tập quán
  5. Hát Aria – Tục ngữ – Truyện cổ dân gian
  6. Trang phục
  7. Những liên hệ khác

Xem bài viết

Minh văn Champa Bình Định và “Hòn đá chữ” Hoài Nhơn

Minh văn là một loại hình di tích có giá trị về văn bản học cực kỳ quan trọng , được các nhà nghiên cứu minh văn học giải mã làm sáng tỏ nhiều vấn đề về lịch sử, tôn giáo…Hệ thống minh văn Chămpa để lại khá nhiều trải dài qua các thời đại, việc phát hiện minh văn Võ cạnh (Khánh Hòa) có niên đại thế kỷ II, có thể nói người Chăm là dân tộc có văn tự sớm nhất vùng Đông Nam Á.

Các học giả Pháp trước đây đã làm một bản tổng kiểm kê minh văn Chămpa vào năm 1932. Từ đó đến nay hầu như không có sự bổ sung nào. Theo bản thống kê này văn minh Chămpa có trên 170 bản, riêng ở Bình Định có 19 minh vắn.

Tất cả minh văn Bình Định đều thuộc giai đoạn muộn, từ khi kinh đô vương quốc Chămpa được chuyển từ Amaravati (Quảng Nam) về Vijaya (Bình Định)-từ thế kỷ XI-XV. hầu hết minh văn được khắc bằng chữ Chăm cổ nét vuông, minh văn Bình Định có thể chia ra làm 4 loại.

Xem bài viết

Huyện sử Chàm trong toàn thư

Tạ Chí Đại Trường

Các nước chịu ảnh hưởng của Ấn Độ thuộc vùng Đông Nam Á đã để lại những kiến trúc đặc sắc nhưng lại khiến các sử gia thất vọng vì thiếu chứng cớ cho một lịch sử liên tục của tập đoàn, khu vực. Chứng cớ của bản thân còn lại là những bia đá rải rác mang tính chất tụng ca nhiều hơn sự kiện, là những tài liệu khá muộn về sau, ghi trên những vật liệu dễ huỷ nát như lá buông chẳng hạn

Xem bài viết

Bước tiến trong nghiên cứu văn minh – văn học Chăm

Nguyễn Đức Hiệp
(Sydney, Australia)

Nếu G. Coedes trước đây (1944) đã thành công tổng hợp các thành quả nghiên cứu khảo cổ, sử học của các học giả về các vương quốc Ấn Độ hóa ở Đông Nam Á để cho ta một công trình có tầm vóc với cái nhìn toàn cảnh về lịch sử và sự liên hệ của các nước trong vùng, trở thành một cuốn sách (16) tham khảo gối đầu giường cho tất cả những nhà nghiên cứu thì những công trình của Inrasara về văn học Chăm cũng đã thành công tương tự trong lãnh vực văn học.

Xem bài viết

Các trí thức Cham trên diễn đàn điện tử đang bảo tồn tiếng Việt

Các trí thức Cham trên diễn đàn điện tử đang bảo tồn tiếng Việt

Lời mở: 
Nhiều trí thức Cham đang hô hào và tranh giành nhau bảo tồn văn hóa Cham, bảo tồn ngôn ngữ Cham hoặc là “đấu tranh cho văn hóa Cham” v.v., nhưng họ đang hăng say ngày đêm miệt mài bảo tồn tiếng Việt, mà thực chất là đang vô tình giết chết tiếng Cham thân thương của họ. Chuyện cứ như đùa mà có thật đang diễn ra hằng ngày mạnh mẽ, vô tư và hoành tráng trên các điện thư giữa người Cham với người Cham. Xem bài viết

Binah 1 di 212