(Katê không phải là Tín Ngưỡng Tôn Giáo Ngoại Nhập Bàlamôn) Đắc Văn Kiết

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, dân tộc Champa có hai hệ thống Tâm Linh: Tâm linh bản địa dân tộc và tâm linh tôn giáo ngoại nhập.

• Tâm linh bản địa: Phát xuất từ truyền thuyết cội nguồn và tín ngưỡng dân gian bản địa mang bản sắc dân tộc.
• Tâm linh tôn giáo ngoại nhập: Sau một qúa trình phàt triển xã hội và lịch sử dân tộc, tâm linh tôn giáo bên ngoài du nhập vào.

Trong bài viết này chỉ nêu lên quan điểm về Katê nên chỉ đề cập đến Tâm linh bản địa. Continue reading →

Nguyễn Văn Ngọc

Người Chăm H’roi là một bộ phận của dân tộc Chăm, sinh sống chủ yếu ở Bình Định và Phú Yên.

Lễ đổ đầu (Quoai chơ ruh a kơh) là một nghi lễ truyền thống của người Chăm H’roi được tổ chức vào cuối năm âm lịch, từ ngày 25 đến ngày cuối cùng của tháng chạp theo lịch Chăm.

Thoạt nghe tên gọi, chúng ta có thể liên tưởng đến một hình thức ma thuật để biểu hiện những ước vọng có tự ngàn đời, song nó hàm chứa ý tứ sâu xa. Người Chăm H’roi giải thích đó là một hiện tượng để tỏ ơn những “cái đầu” biết cách làm ra và sẽ làm ra cái ăn, cái mặc, cái để nối nghiệp lũ làng. Nếu ai được dịp chứng kiến phép đổ đầu của lễ Quoai chơ ruh a kơh, với chi tiết dùng máu gà tươi hòa với rượu cần đổ lên trán các thành viên trong gia đình sau khi diễn trình hành lễ chính thức vừa được kết thúc sẽ thấy được hình ảnh thể hiện sự sinh sôi nảy nở, biểu hiện tính phồn thực với ý nghĩa tạo ra mọi sự sống mới, theo cách nghĩ của người Chăm H’roi.

Continue reading →

By Đồng Chuông Tử

NC News – Rija Nưgar là một nghi lễ dân gian truyền thống đầu năm theo Chăm lịch, thuộc vào loại nghi lễ lớn nhất, tự tên gọi của nó đã toác lên điều đó. Rija có nghĩa là lễ, nưgar là xứ sở. Rija Nưgar được hiểu là lễ của xứ sở.Bản thân nó là Tết, tựa Tết Nguyên Đán của dân tộc Kinh, chứa đựng hầu hết những ý nghĩa tốt đẹp mà tất cả cộng đồng mong muốn được phồn thịnh về mọi mặt trong cuộc sống. Sau này theo thời thế, phần hội được bổ sung, lắp ghép lồng vào mảnh cuối của nghi lễ, mang tính chất “vui là chính”. Lễ hội tiễn đưa và thánh tẩy năm cũ, đón mừng, có tổ chức hát ca chúc tụng năm mới, gắn với nghi thức tôn giáo long trọng, linh thiêng và man mác thiền vị. Nó còn là “cánh cửa” đầu tiên mở ra một năm mới may mắn, lí tưởng, thuận hoà trời đất. Vì vậy nó vô cùng quan trọng, có thể là quan trọng nhất.Từ sau thời điểm vương quốc Champa bị xoá sổ, cộng đồng Chăm ít quan tâm đến, nếu có quan tâm thì việc tổ chức không quy mô, đồng bộ, nhộn nhịp bằng; do vậy nghi lễ này,không “nổi danh” bằng lễ hội Katê tổ chức thường xuyên hằng năm vào đầu tháng bảy Chăm lịch.Ngày nay, các đề tài lấy Chăm làm đối tượng nghiên cứu thu hút, dẫn dụ những nhà nghiên cứu văn hoá trong và ngoài nước chiếm tỉ lệ ngày càng nhiều.Trong đề tài đó có lễ hội dân gian Rija Nưgar. Continue reading →