Nghi lễ đám tang của người Chăm Bàni

Đã đăng Tagalau 11.

Ghur ở palei Pamblap

Ghur ở palei Pamblap

Người Chăm Bàni là một bộ phận đa số trong cộng đồng người Chăm sinh sống ở Ninh Thuận, Bình thuận. Đây là một bộ phận người Chăm theo Hồi giáo Bàni (còn gọi là Chăm Awal). Nhưng tôn giáo này đã trải qua quá trình bản địa hóa, biến đổi thành một kiểu tôn giáo riêng có của người Chăm. Tuy không còn hội đủ các yếu tố của một trong những tôn giáo cổ xưa nhất của loài người, nhưng quan niệm về tâm linh, về cõi sống và cõi chết của người Chăm Bàni vẫn chịu sự chi phối của Hồi giáo bản địa. Xem bài viết

Lễ nhập kut của người Chăm

Đã in trong Tuyển tập Tagalau 6

Kut ở Caklaing (Mỹ Nghiệp)

Kut ở Caklaing (Mỹ Nghiệp)

Theo quan niệm của người Chăm Ahier (Chăm Bàlamôn) sau khi chết, linh hồn của con người phải về thượng giới để nhập vào đại linh hồn, do đó xác chết phải thiêu hủy, tro hài được mang trôi xuống sông. Đó là ảnh hưởng của đạo Bàlamôn ở Champa cũng như ở các nước khác ở khu vực Đông Nam Á.
Nhưng đối với người Chăm hiện nay, người chết phải để lại một cái gì đó cho con cháu tưởng nhớ. Do đó, trong đám thiêu, 9 mảnh xương trán được thu nhận, cất vào cái Klaung. Các Klaung này sau đó được làm lễ nhập Kut. Xem bài viết

Xung quanh dạy chữ Chăm ở hai tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận hiện nay

Ban biên soạn (1984)

Ban biên soạn (1984)

Dân tộc Chăm là một trong 54 dân tộc thiểu số tại Việt Nam ngày nay. Theo Tổng điều tra dân số vào ngày 1/4/2009, dân số người Chăm ở Việt Nam có khoảng 161.729 người, phân chia ra ở vùng đất Chăm cổ truyền Pangdurangga nay thuộc tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận, 120.000 người, còn lại khoảng 41.729 người thì ở vùng đất mới định cư Châu Đốc nay thuộc tỉnh An Giang, ở tỉnh Tây Ninh giáp giới với Campuchia và thành phố Hồ Chí Minh cũng như dọc theo quốc lộ thuộc tỉnh Đồng Nai, v.v… Con số này được đánh giá chính xác ở mức tương đối do tình trạng cư trú phân tán nơi nào người Chăm ngày nay cũng sống lẫn lộn xen kẽ với cư dân Việt. Việc nhận diện là cả một vấn đề nêu lên trong công tác thống kê. Xem bài viết

[Điểm sách] Vương quốc Champa lịch sử 33 năm cuối cùng

Tóm tắt

Lịch sử Panduranga giai đoạn nửa đầu thế kỉ XIX là đề tài ít được quan tâm nghiên cứu đến trong giới sử học Việt Nam. Trên cơ sở hệ thống về tư liệu của lịch sử Việt Nam và thành tựu nghiên cứu lịch sử Đông Nam Á trên thế giới. Đặc biệt, là việc khai thác nguồn thư tịch viết bằng tiếng Chăm Pgs.Ts. Po Dharma đã làm rực sáng lên một thời kỳ lịch sử của Champa từ năm 1802-1835. Trong khoảng thời gian 33 năm trải qua hai triều đại cai trị của nhà Nguyễn đã ảnh hưởng rất lớn đến con đường phát triển của dân tộc Champa. Ngày nay, một số người Việt theo Phật giáo thường cho rằng, phải chăng tổ tiên của người Việt đã mắc nợ trong quá khứ vì đã có những hành động đối xử quá đáng đối với dân tộc nhỏ bé như người Chăm. Cho nên, theo quan niệm nhân quả người Việt Nam phải chịu bao nhiêu cảnh thương tâm do chiến tranh gây ra trong thời kỳ 1945-1975. Đối với người Chăm, họ truyền miệng nhau qua nhiều thế hệ về sự tàn bạo của binh lính  vua Minh Mệnh đã tước đoạt quyền được sống của dân tộc Champa. Tác phẩm Vương quốc Champa lịch sử 33 năm cuối cùng (1802-1835) của Pgs.Ts. Po Dharma sẽ giúp độc giả nắm bắt được bối cảnh lịch sử xã hội Champa đã diễn ra trên vùng lãnh thổ Panduranga ở nửa đầu thế kỉ XIX.

Vua Minh Mạng

Vua Minh Mạng

Champa là một Nhà nước liên bang được hợp nhất từ 5 tiểu quốc Indrapura (Quảng Bình, Quảng Trị), Amavarati (Quảng Nam, Thừa Thiên Huế), Vijaya (Bình Định), Kauthara (Phú Yên, Khánh Hoà) và Panduraga (Ninh Thuận và Bình Thuận)(1). Sau năm 1471, khi Lê Thánh Tông thực hiện một cuộc viễn chinh quân sự đánh phá vào kinh đô Vijaya và thiết lập thành công bộ máy trực trị trên vùng lãnh thổ rộng lớn của Champa. Từ đó về sau, bước phát triển của vương quốc Champa về nhiều mặt như kinh tế, quân sự, chính trị và ngoại giao ngày càng phụ thuộc vào Đại Việt sâu sắc. Xem bài viết

Nghĩ về bản sắc – ngôn ngữ

Hát cho Symbiosys

Hát cho Symbiosys

[Nhật ký]

3.2007 – Đã từng nghe nhiều chuyện buồn về ngôn ngữ và tiếng mẹ đẻ, hôm nay lại nghe về những gia đình Chăm ở Phan Rang ngăn cấm con cái nói – học tiếng mẹ đẻ vì lẽ (1) học tiếng Chăm để làm gì, học tiếng Anh, Nhật, Hàn hay Hoa chẳng phải hay hơn sao, để kiếm việc làm lo thân (2) Học cùng lúc nhiều thứ mệt lắm con à, cứ tập trung vô Việt – Anh thôi đã là nhiều.
Thật vậy không?
“Nói có sách mách có chứng”, thật chỉ là toàn đọc với đọc, bản thân mình nghe còn chưa tin, làm sao mà thuyết phục người khác. Quá nhiều lý do thôi thúc ra đi và tìm hiểu, nhưng lòng vẫn chưa quả quyết. Nhân dịp đi Campuchia làm tình nguyện, xin đi Ấn Độ, qua các hoạt động tình nguyện mà tìm hiểu nhiều hơn, sâu hơn. Xem bài viết

Hàng mã… Bia Than Can bị mất

Hôm qua, một tin động trời: tượng Bia Than Can trong lòng tháp Po Rome – Ninh Thuận bị đánh cắp. Kẹt nỗi, đây chỉ là tượng sao lại để đặt vào chỗ cũ của tượng (thật) hoàng hậu người Êđê bên cạnh vua Po Rome… Dẫu sao, câu chuyện tượng giả bị mất cũng rất đáng lên tiếng cảnh báo thật.

Để hiểu thân phận hoàng hậu này, xin trích đoạn Hàng mã kí ức, 2011 (nhớ, đây là ngôn từ văn chương): Xem bài viết

(Gpt) Tượng Thứ hậu trong tháp Po Rome “bỗng dưng biến mất”

Sáng nay, theo nguồn tin của bà con làng Hậu Sanh, vào khoảng 6h ngày 16/7/2013 người trông coi di tích phát hiện pho tượng thứ hậu Bia Than Can đã biến mất.

Trước đó, sáng ngày 15/7/2013 bà con và chức sắc Chăm ở thôn Hậu Sanh-Ninh Phước-Ninh Thuận đã tiến hành làm lễ mở cửa tháp Po Rome theo phong tục. Sau khi xong phần lễ cửa tháp được đóng lại vào buổi chiều hôm đó thì pho tượng vẫn còn, đến sáng ngày 16/07 người trông coi ngôi tháp mở lại cửa tháp thì phát hiện pho tượng Bia Than Can đã biến mất không rõ nguyên nhân. Xem bài viết

TanginPanTangin.Com

Giới thiệu website mới do 2 người bạn tạo lập nên ở địa chỉ: http://www.tanginpantangin.com/  được trình bày hoàn toàn bằng Akhar Thrah.
Đặc biệt, nhóm đã phát triển 1 chương trình chuyển đổi qua lại giữa Akhar Thrah và các hệ thống chuyển tự latin hiện có, dễ hiểu là, gõ 1 đoạn hay 1 bài bằng Akhar Thrah sau đó dùng chương trình để chuyển sang Latin và ngược lại.
Một việc làm thật ý nghĩa và đáng trân trọng.

Chúng ta hay dễ nản vì việc gõ A.Thrah trên bàn phím rất cực vì chữ cái với các dấu âm nằm rải rác khắp bàn phím, phải sử dụng phím Shift rất nhiều, rất tốn thời gian cho 1 đoạn văn dài. Nay với chương trình này, ta chỉ cần gõ chữ Cham Latin (với 1 hệ thống bất kỳ có liệt kê trong chương trình) rồi dùng nó chuyển đổi. Thật tuyệt vời!111

Sáng tác ca khúc thiếu nhi Chăm

 Jaya02

 Âm nhạc là một phần quan trọng trong sinh hoạt tín ngưỡng-tôn giáo, lễ hội của người Chăm. Trong các lễ hội mang tính cộng đồng đều có  trình diễn âm nhạc như việc hát các bài thánh ca (Daoh da-a yang), hát về tiểu sử các vị vua và thần linh (Daoh Damnây), hát giao duyên (Daoh dam dara).v.v. Cho nên, âm nhạc là một món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống của người Chăm. Tuy nhiên, hiện nay các ca khúc sáng tác cho thiếu nhi và lực lượng sáng tác âm nhạc vừa thiếu lại vừa mỏng chưa thể đáp ứng được với nhu cầu thưởng thức nghệ thuật ngày càng đông đảo của nhân dân. Xem bài viết

Phát hiện Giáo trình tiếng Chăm đầu tiên

Trong những năm gần đây, việc học tiếng Chăm đang được sự quan tâm của cộng đồng trong nước và nước ngoài. Và chưa bao giờ vấn đề chữ Chăm lại thu hút nhiều nhà khoa học và giới trẻ thảo luận, tranh cãi sâu rộng và kéo dài như hiện nay. Mặc dù vậy, vẫn chưa có một giải pháp tối ưu nào để định hướng cho ngôn ngữ Chăm phát triển trong bối cảnh hội nhập và giao lưu quốc tế. Vì, những luận đàm vẫn còn nóng bỏng còn nhiều quan điểm học thuật và thái độ khác nhau đối với di sản văn hoá tộc người bản địa.

Vấn đề chữ Chăm tựu trung vào hai ẩn số chính, giữa một bên là những người làm công tác dạy và học chữ Chăm bậc phổ thông mà đại diện trực tiếp là Ban Biên soạn Sách chữ Chăm trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Thuận (1978-2010) và một thiểu số những người học tập và nghiên cứu thư tịch Chăm. Để có cái nhìn khách quan và khoa học về ngôn ngữ Chăm Xem bài viết

Vấn đề tên của đền Po Sah Inư và Po Sah Anaih

Bài viết này được viết trên web Chamapaka, link lại trên facebook… Thực hư sự việc chưa rõ, dẫu bản thân mình chưa nghe về sự việc này ở bất kỳ đâu, nhưng cũng là một vấn đề đáng quan tâm.

Việt Nam phải chỉnh lý lại đền Po Sah Inư thành Po Sah Anaih

Written by Ja Karo
Thursday, 24 January 2013 01:59
po sah anaih 10
Đền Po Sah Anaih Xem bài viết

Lời bình tác phẩm “Có 500 năm như thế” của một giáo sư sử học Mỹ

One of the most important books written about the history of North America in recent decades is Richard White’s The Middle Ground: Indians, Empires, and Republics in the Great Lakes Region, 1650-1815. What this book did that was so important is that it examined the contact between Native Americans (or “Indians”) and white settlers (French, British, etc.) in one area of North America over a period of a couple of centuries, and explained that interaction in much more complex and sophisticated terms than anyone had before. Xem bài viết

Binah 1 di 1012345...10...Puic »