Nguy cơ mai một nghề làm nhạc cụ Chăm

Trống ghinăng, trống Paranưng, kèn Saranai, đàn Kanhi… là những nhạc cụ truyền thống, sử dụng hầu hết trong các lễ hội của đồng bào Chăm. Là phần hồn, món ăn tinh thần của dân tộc Chăm, mang giá trị văn hóa, nghệ thuật, lịch sử Chăm.

Anh Thổ Đồng (ảnh) học nghề làm nhạc cụ truyền thống năm anh 16 tuổi, từ thầy Cả Nhọt (qua đời cách đây 4 năm) ở làng Bình Thái, xã Phan Thanh (Bắc Bình). Trong một buổi sáng chúng tôi ghé nhà, anh Thổ Đồng vừa thổi kèn Saranai vừa giới thiệu các công đoạn làm trống, kèn, đàn; cách phân biệt âm thanh  của  nhạc cụ, cũng như ý nghĩa của mỗi loại nhạc cụ. Theo anh, trong các lễ hội dân gian Chăm, các nhạc cụ truyền thống này không thể thiếu được trong các phần lễ hội. Trong một dàn nhạc,  kèn Saranai luôn  ở trên, kế đến là trống Paranưng và dưới cùng là cặp trống      Ghinăng. Có 72 điệu trống, tùy theo điệu nhạc mà nghệ nhân mỗi làng có cách phối hợp khác để tạo sắc thái – âm điệu phù hợp. Xem bài viết

Nghĩ gì (1)?

Loạt bài viết Nghĩ gì? của nhà thơ, nhà nghiên cứu Inrasara rất phù hợp với giới trẻ, giới trí thức Cham đắn đo về các vấn đề xã hội còn tồn tại và cần sự suy nghĩ thấu đáo để đưa ra những cách ứng xử phù hợp. Là những câu hỏi chúng ta quan tâm nhất, chứa đựng trong đâu đó trái tim mỗi đứa con Cham một câu trả lời rõ ràng.

Đã được nêu lên ở Inrasara.com, cũng phù hợp với tiêu chí tìm về văn hóa cội nguồn, nên xin được đăng lại ở Gilaipraung. Xem bài viết

Hướng đi nào cho dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp

Kadha ni wak lawik paje min Isvan lakuw batagok di gilaipraung piah dom yut – ragilai maong yaom.

Quảng Đại Tuyên

Trung tâm nghiên cứu văn hóa Chăm Ninh Thuận

Mỹ Nghiệp là một làng Chăm thuộc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Làng Mỹ Nghiệp nằm cạnh quốc lộ 1A, cách thành phố Phan Rang – Tháp Chàm 10km về hướng bắc. Hiện nay làng có 525 hộ, 4967 người. Trong đó số hộ gia đình làm nghề dệt thổ cẩm và hoạt động buôn bán từ nghề này chiếm hơn 85%. Ngoài nghề nông, dệt chính là nghề nghiệp chủ yếu của người dân trong làng. Nghề dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp đã có lịch sử phát triển lâu đời, đã từng có một thời nổi tiếng cung cấp nhiều vải mặc đẹp, phục vụ cho vua chúa, quí tộc Chăm và buôn bán, trao đổi với một số tộc người ở nước ta. Nghề dệt của họ đã đạt đến trình độ tinh xảo. Xem bài viết

Ui giời ơi, tin khảo cổ như thế này sử liệt là đúng!

Báo SGTT đưa tin và sau đó anhbasam đưa lại
Phát hiện 2 bình gốm Chăm cổ thế kỷ VII-VIII
SGTT.VN – Ngày 3.8, bảo tàng Quảng Bình cho biết, tại nhà riêng của một người dân xã Cảnh Dương, Quảng Trạch, gần đèo Ngang vừa phát hiện hai bình gốm Chăm cổ quý hiếm.
Theo đó, một chiếc có hình hũ đáy tròn, thân chế tác như quả bầu, cổ cao, có hình hoa mai năm cánh, trên cánh hoa có 3 hình vành cung xếp cách đều nhau, kế đó có hai đường kẻ ngang, giữa các kẻ ngang có hình xếp đều như vảy cá, phần cổ bình có hoạ tiết nổi, miệng bình loe to. Bình cao 32cm, đường kính miệng 16cm, có màu nâu đậm, được chế tác thủ công bàn bằng xoay tay.
Một chiếc khác có hình thù như quả bầu, cổ cao, tay cầm rộng, hoạ tiết hình lá. Bình cao 75cm, đường kính miệng 13cm, đường kính đáy 20cm, quan sát cảm quan thấy có hình thù của kiểu gốm Chăm cổ. Xem bài viết

Ariya hay lời báo!

Xin ghi ơn tổ tiên đã gửi lại cho hậu thế những dòng số phận. Những lời ấy là đường sống, đường phát triển, đường phản kháng trước cái độc hại.

Ariya Glenganak, tác phẩm theo các nhà nghiên cứu văn học Chăm, là tác phẩm rất độc đáo bởi những lời tiên đoán cũng như những ghi chép lịch sử Champa. Tác phẩm thể hiện khá cụ thể tình cảnh dân tộc và đất nước Champa những ngày đau thương, những ngày mà nước, đất và máu Champa chung màu đỏ gây ra bởi một nhà nước ngoại bang khác. Ta có thể ví  sự sụp đổ của Champa bị diệt bởi chế Phát xít hay chế độ diệt chủng bởi tính chất vô cùng tàn độc của giặc. Xem bài viết

Sự lai căng và suy thoái trong gia đình và xã hội Chăm ngày nay

Sakaya

SỰ LAI CĂNG VÀ SUY THOÁI TRONG GIA ÐÌNH VÀ XÃ HỘI CHĂM NGÀY NAY

Trong những năm gần đây cùng với sự phát triển kinh tế của đất nước thì văn hoá Chăm được  khuyến trương để bảo tồn. Tuy nhiên vì văn hoá hiện đại với những khuyết tật của nó đã ít nhiều tác động không tốt đến vùng nông thôn Chăm. Hiện tượng chạy theo lối sống hiện đại, thực dụng, bỏ quên cội nguồn bản sắc dân tộc đang nổi lên như một hiện tượng xã hội mà cộng đồng Chăm đang quan tâm. Ở phạm vi bài này, chúng tôi chỉ xin đề cập đến 3 vấn lớn nhất có yếu tố quyết định đến bản sắc và sự trường tồn của dân tộc Chăm, đó là: vấn đề ngôn ngữ, trang phục và hôn nhân ngoại tộc. Xem bài viết

Khảo luận “Có 500 năm như thế”: “Là phóng sự bắt nguồn từ một bài báo”

Báo Đà Nẵng, 8-8-2011

“Có 500 năm như thế – Bản sắc Quảng Nam từ góc nhìn phân kỳ lịch sử” là tên cuốn sách của nhà báo Hồ Trung Tú, vừa được Nhà sách Phương Nam phát hành và ra mắt tại Đà Nẵng cách đây không lâu. Từ khi ra đời, tác phẩm đã tạo được dư luận đáng kể. Phóng viên Báo Đà Nẵng đã có cuộc trao đổi với tác giả Hồ Trung Tú về những vấn đề xung quanh cuốn sách mới này. Xem bài viết

Chàm hay cách hành động!

Rất vui, khi thốt lên lời mừng Gilaipraung lại dựng buồm ra khơi. Ngoài biển khơi luôn tồn tại dông bão, ta không bao giờ đoán chính xác thời điểm nó đỗ về nếu không có hệ thống quan sát, cảnh báo tiên tiến. Một Gilaipraung đã quyết chở, che cho tất cả, vậy các thành viên thủy thủ hãy nắm tay cùng nhau làm hết sức mình cho Gilaipraung cập bến an toàn.

Cảm ơn các thủy thủ,và xin thay lời cho dòng tộc của Jaraychang.

Vài lời gửi các bạn cùng cảm nhận! Xem bài viết

Đăk Lăk: Di tích lịch sử quốc gia bị “cát tặc” bức tử

(Tamnhin.net) – Tháp Chàm hay còn gọi là Tháp Yang Prong là ngọn tháp duy nhất ở Tây Nguyên còn tồn tại, nằm ở thôn 5 xã Ea Rốk, Ea Súp, Đăk Lăk cách trung tâm TP. Buôn Ma Thuột hơn 100 km đang bị “cát tặc” bức tử.

Tháp Chàm là di tích lịch sử cấp quốc gia, đang chuẩn bị tôn tạo

Tháp được xây dựng từ cuối thế kỷ XIII, thờ thần Siva, cầu mong sự sinh sôi nảy nở, ấm no hạnh phúc. Xem bài viết

Khởi động cho hóa giải lịch sử và hòa giải “dân tộc”

Lời giới thiệu Có 500 năm như thế, khảo luận của Hồ Trung Tú.


Hồ Trung Tú 
Có 500 năm như thế
NXB Thời đại & Phương Nam Book xuất bản, 2011.
Khổ 13 X 21, in 1.000 bản, 264 trang – giá bìa: 49.000 đồng

Từ thế kỉ thứ II, người Champa đã lập quốc và dựng nên nền văn minh tại bốn vùng văn hóa – lịch sử: Amaravati, Vijaya, Kauthara, Panduranga, chạy dọc gần suốt giải đất miền Trung Việt Nam ngày nay. Khi Champa tan rã vào cuối thế kỉ XVIII, để nhập làm một nước Việt Nam thống nhất, cư dân của vương quốc một thời hưng thịnh đó tản mát khắp nơi. Xem bài viết

Quan niệm thần tượng trong ý thức của lớp trẻ hôm nay

Ý thức, bản thân nó là một khái niệm trừu tượng nhưng biểu hiện của nó lại rất cụ thể và đa dạng về sắc thái.
Đôi khi trong cuộc sống, ta gặp những em tuổi còn rất trẻ nhưng lại có độ chín chắn ý thức về một vấn đề nào đó rất thấu đáo và có “tầm vóc” khiến chúng ta phải nể phục.
Lẽ thường, nông nổi và bồng bột là một thuộc tính cố hữu của tuổi trẻ. Chỉ cần chúng ta thử thâm nhập một chút về thế giới thần tượng của các em cũng đủ thấy. Xem bài viết
Binah 5 di 512345