Sohaniim: Chặng đường của lá đơn và sự thất bại của kế hoạch dạy tiếng Chăm (Chất Thường)

Trong thời gian hè vừa qua Chi hội HS-SV thôn Chất Thường có đề ra kế hoạch dạy tiếng Chăm cơ bản cho các bạn trong Thôn. Nhưng kế hoạch không được như mong đợi.

Akhar Cam

Tưởng chừng như đơn giản, thế nhưng đó là một chuổi phức tạp. Tôi xin kể ra chuổi phức tạp ấy để chúng ta rút được kinh nghiệm trong thời gian tới.
Khi BCH Chi hội HS-SV lên kế hoạch, giáo án đã được soạn sẳn, số danh sách học thành viên đăng ký trên hai chục người, công việc còn lại chỉ chờ phía chính quyền. Đầu tiên là cấp Thôn, kế tiếp là cấp Xã và cuối cùng là Sở Giáo Dục và Đào Tạo Ninh Thuận.
Mỗi hành trình là một khó khăn mà chúng ta chưa hiểu nguyên nhân sâu xa của nó, phải chăng muốn gìn giữ và phát huy di sản của dân tộc khó thế sao? Tại sao nhà nước lúc nào cũng nói là quan tâm và gìn giữ? Xem bài viết

Inrasara: Minh định về bức thư của Tiến sĩ Thành Đài

Nụ cười vào tương lai – Photo Inrajakha.

Tôi với TS Thành Đài là bạn đồng môn, cùng Trường Trung học Pô-Klong – Ninh Thuận cũ. Anh học sau tôi ba lớp. Khoảng năm 1987, anh được học bổng qua Ukraina du học lấy bằng Tiến sĩ Chính trị học. Chúng tôi quen nhưng không thân. Sau này, dù có trao đổi thư điện tử qua lại vài lần, nhưng do hoạt động ở lĩnh vực khác nhau, nên sau đó chúng tôi ít liên lạc. Xem bài viết

Ngược dòng lịch sử nhìn về tương lai xã hội Chăm

* Trường Trung học Pô Klong, photo Inrasara.

Bài viết “Ngược dòng lịch sử nhìn về tương lai xã hội Chăm” chỉ là những khảo lược ban đầu về các hoạt động của người Chăm thời kì hiện đại. Đây là vấn đề vô cùng khó khăn khi tiếp cận, bởi vì chưa có nguồn tài liệu và bài viết đề cập nhiều. Mặt khác, nhìn nhận về xã hội Chăm theo quan niệm phi chính thống, nghĩa là không mang tính giai cấp là điều còn mới mẽ không dễ dàng nhận được sự đồng tình của đông đảo độc giả. Việc trình bày các vấn đề xã hội người Chăm mang chút hơi thở của sử học nhằm định hướng cho những nghiên cứu mới  trong tương lai. Xem bài viết

Ramâwan, nên gọi là Lễ hội hay Tết?

Yut Javy Tabeng có gửi một status ngắn trên facebook Thảo luận và trao đổi các vấn đề về Champa và nhận được rất nhiều phản hồi. Nhận thấy vấn đề mang lại nhiều hiểu biết quan trọng, nên mình muốn chia sẻ lại ở đây.

Javy: Tại sao chúng ta không dùng từ “Lễ hội Ramawan” mà phải dùng “Tết Ramawan” nhỉ? Dùng ” Tết Ramawan” rất nhiều người nhầm lẫn là năm mới của Chăm. Chẳng lẻ không thay đổi được sau ? Hay mọi người thích dùng từ đó hơn ? Xem bài viết

Tổng kết cái nhìn về điện hạt nhân

Chất thải hạt nhân là thứ nguy hiểm đến mọi vật sống kể cả con người, nên ngoài quan điểm chống lại năng lượng hạt nhân ở bất kỳ nơi nào trên trái đất, mình cũng còn hy vọng vào con người đủ tỉnh táo để sớm từ bỏ nó và dùng tiền đầu tư vào các công nghê sạch, an toàn và bền vững hơn mà không phải lo âu quá nhiều.

Các dạng năng lượng mặt trời, thủy triều, gió, hay lá nhân tạo hiện đang có nhiều tín hiệu đáng mừng. Đọc được một bài viết trên tia sáng, muốn chia sẻ với các bạn để có thể lạc quan hơn vào tương lai của dân tộc, đất nước và nhân loại. Xem bài viết

Quốc hội phải làm gì khi ra nghị quyết dựa trên những bằng chứng không đúng?

Phạm Duy Hiển

Nguy cơ thiếu điện nghiêm trọng sau 2020 là lý do cơ bản khiến Quốc hội phải cấp tốc phê duyệt dự án xây dựng hai nhà máy điện hạt nhân tổng công suất 4000 MW do Bộ Công Thương trình lên hồi tháng 11 năm 2009. Theo Bộ Công Thương, vào năm 2020 sau khi đã khai thác hết các nguồn cổ điển như than, dầu, khí và thủy điện, chúng ta sẽ thiếu 115 tỷ kWh, một sản lượng điện rất lớn, tương đương với khả năng cung ứng của toàn bộ hệ thống hiện nay. Mà đây là phương án phụ tải cơ bản. Với phương án phụ tải cao cũng được trình lên Quốc hội xem xét lúc bấy giờ, con số thiếu hụt còn lên đến 226 tỷ kWh. Xem bài viết

Lễ Rija Nâgar đầu năm: hướng về cội nguồn và bản thể dân tộc Chăm

Chế Mỹ Lan

Lần về nguồn cội

                       

Lễ Rija Nagar (lễ đầu năm) là lễ hội truyền thống dân gian bản địa độc đáo trong kho tàng văn hóa Chăm. Nói đến dân tộc bản địa (indigenous nation/people) hay văn hoá bản địa (indigenous culture) là nói đến dân tộc cư trú lâu đời, khai hoang ra vùng đất đó và tổ tiên của họ đã để lại những nét văn hoá mang bản sắc riêng. Lễ Rija Nagar là tín ngưỡng bản địa chung cho cả dân tộc Chăm, chứ không phải là một loại lễ nghi riêng cho tôn giáo nào.Từ thuở xa xưa, khi khoa học kỹ thuật chưa phát triển phổ biến rộng rãi, người Chăm cổ đại sống dựa vào thiên nhiên. Xuất phát từ nền văn minh nông nghiệp lúa nước, tiền nhân chúng ta đã biết sử dụng tín ngưỡng đa thần để phù hộ, độ trì cho cuộc sống dân tộc.Từ đó hằng năm cứ vào đầu tháng giêng Chăm (khoảng đầu tháng tư dương lịch), khi trên bầu trời bất chợt loé lên những vệt sáng của sấm, báo hiệu cho một năm mới bắt đầu (grưm manhi than uk than uôn) thì người Chăm chuẩn bị tổ chức lễ Rija Nagar. Lễ này nhằm tiễn những điều xấu xa, xui xẻo, đói khổ, bệnh tật ra đi để đón mừng những điều tốt lành ở năm mới. Cầu mong cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, con cháu đầy đàn, cầu mong sự bình an, phước hạnh cho dân lành. Xem bài viết

Trí thức Chăm và sự phản biện xã hội

(chủ đề Bất an Dự án Nhà máy Điện hạt nhân – Ninh Thuận)

Dân tôc Chăm là một dân tộc bản địa lâu đời, đã từng là chủ nhân của một vương quốc Champa hùng mạnh trong lịch sử. Theo thời gian, vương quốc Champa dưới hành trình Nam Tiến của Đại Việt, để rồi hôm nay chỉ còn đọng lại trong cộng đồng dân tộc Chăm những kí ức tang thương và những mảnh vỡ của văn minh dân tộc rải rác từ Quảng Bình, Quảng Trị đến Đồng Nai đó là những thánh địa như Mỹ Sơn, Cát Tiên, Kalan Po Nagar, tháp Po Klaong Giray, Po Romé,… và hệ thống tín ngưỡng dân tộc đồ sộ đang trong tình trạng hấp hối dưới ảnh hưởng của dòng văn hóa ngoại lai. Tất cả hệ thống tâm linh tín ngưỡng, văn hóa vật thể, phi vật thể của dân tộc Chăm hôm nay đang trong đà suy thoái và có nguy cơ biến mất. Vì sao? Đó là câu hỏi mà trí thức Chăm, nhà nghiên cứu dân tộc học, nhà khoa học,.. cần tìm ra giải đáp và giải pháp. Để góp phần trả lời câu hỏi này, tôi xin mạn phép nêu ra đề tài Trí thức Chăm và Sự phản biện xã hội như một hồi chuông thức tỉnh trong giới trí thức Chăm đang ngủ quên trong tiền tài và danh phận, để nhận thức trách nhiệm của mình thế nào đối với sự tồn vong của một nền văn minh dân tộc Chăm, thế nào đối với sự tiến bộ của cộng đồng dân tộc Chăm và thế nào đối với tương lai dân tộc Chăm sẽ bị đồng hóa và mất gốc ?

Xem bài viết

Trà Vigia: Chăm trong lò hạt nhân

Người xưa có câu: “Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe” cho nên tôi luôn thận trọng khi phải nói điều gì. Lời nói mây bay gió thoảng chỉ nên cao hứng khi trà dư tửu hậu, còn bút sa thì gà chết nên khi viết lại càng cân nhắc hơn! Khổ là: nghe người xưa chưa đủ mà còn phải biết nghe người nay mà hậu sinh thì luôn khả úy, và chưa chắc tôi đã thông minh hơn học sinh lớp Năm! Tất cả vì tương lai con em của chúng ta không chỉ là khẩu hiệu mà phải là hành động trong định hướng và dẫn đường. Sai một ly đi một dặm, những gì có thể nói và đáng được làm trong hôm nay thì không nên để ngày mai. Xem bài viết

Binah 3 di 512345