Phát hiện Giáo trình tiếng Chăm đầu tiên

Trong những năm gần đây, việc học tiếng Chăm đang được sự quan tâm của cộng đồng trong nước và nước ngoài. Và chưa bao giờ vấn đề chữ Chăm lại thu hút nhiều nhà khoa học và giới trẻ thảo luận, tranh cãi sâu rộng và kéo dài như hiện nay. Mặc dù vậy, vẫn chưa có một giải pháp tối ưu nào để định hướng cho ngôn ngữ Chăm phát triển trong bối cảnh hội nhập và giao lưu quốc tế. Vì, những luận đàm vẫn còn nóng bỏng còn nhiều quan điểm học thuật và thái độ khác nhau đối với di sản văn hoá tộc người bản địa.

Vấn đề chữ Chăm tựu trung vào hai ẩn số chính, giữa một bên là những người làm công tác dạy và học chữ Chăm bậc phổ thông mà đại diện trực tiếp là Ban Biên soạn Sách chữ Chăm trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Thuận (1978-2010) và một thiểu số những người học tập và nghiên cứu thư tịch Chăm. Để có cái nhìn khách quan và khoa học về ngôn ngữ Chăm Xem bài viết

Tổng luận về nghiên cứu lịch sử, văn hóa, xã hội và giáo dục người Chăm ở Việt Nam

Bút danh khác: Jaya Bahasa, hiện sống ở thành phố Phan Rang – Tháp Chàm.

Đã đăng Tagalau 12

Tóm tắt

 

Trong suốt thời kỳ Pháp thuộc, lịch sử vương quốc Champa đã thu hút nhiều nhà khoa học trên thế giới nghiên cứu, công bố thành sách, tạp chí. Sau năm 1975, xuất hiện các tác giả Việt Nam, không dừng lại ở việc tìm tòi, bổ sung thêm tư liệu mà còn khám phá ra cái mới như lắp vào khoảng thiếu sót của các nhà nghiên cứu tiên phong chưa làm được. Những công trình về sau đã đi vào từng mảng, lĩnh vực thuộc đời sống, văn hóa, xã hội, lễ hội đến sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo. Đặc biệt, số lượng tác giả là người Chăm cũng gia tăng ngày càng đông đảo trong đội ngũ các nhà khoa học, để trình bày về các vấn đề liên quan đến tộc người Chăm trên cơ sở khai thác văn bản viết Akhar thrah đang lưu trữ ở trong gia đình và làng quê Chăm Xem bài viết

Jaya Bahasa: Câu chuyện về Ja Mlen – Chế Linh ít được biết đến


 

Vào những thập niên 60, 70 của thế kỉ XX trong làng giải trí văn nghệ miền Nam xuất hiện một nam ca sĩ với chất giọng hát liêu trai gốc người Chàm. Tiếng hát ai oán cùng những tình khúc nói về lứa đôi tan vỡ và những cách trở của quê hương như chính thực trạng của đất nước đang có chiến tranh. Vì vậy, nó đã lôi cuốn làm mê muội người nghe một cách kì lạ. Người ca sĩ đó mang tên Chăm là Ja Mlen, ở palei Hamu Tanran, tỉnh Ninh Thuận. Sau này, nổi tiếng với nghệ danh Chế Linh Xem bài viết

Jaya Bahasa: Văn hóa và giáo dục người Chăm ở Ninh Thuận trong lịch sử

TÓM TẮT

            Người Chăm sinh sống trong nhiều tỉnh thành Việt Nam và trên thế giới. Riêng ở Ninh Thuận  những nét văn hoá ảnh hưởng từ tôn giáo Ấn Độ và Islam giáo, tạo nên một bản sắc văn hoá độc đáo không thể nhầm lẫn với nơi khác trong sinh hoạt cộng đồng. Trên cơ sở nền sản xuất nông nghiệp lúa nước, chịu phụ thuộc vào điều kiện thiên nhiên, hình thành cách thức ứng xử của người Chăm thích sự hài hoà với môi trường sống. Vì vậy, không phải ngạc nhiên về mọi hoạt động văn hoá và xã hội đều bị tác động từ các yếu tố tâm linh.

Xem bài viết

Jaya Bahasa: Điểm luận Tagalau 12

* Jaya Bahasa phát biểu tại Giao lưu về Hàng mã kí ức, 5-2011 – Photo Inrajaya.

Tuyển tập Tagalau ra đời vào đầu thế kỉ XXI (năm 2000), trải qua hơn thập niên định hình và tiến triển đã mang đến một môi trường sinh hoạt văn hoá tinh thần cho người Chăm. Qua đó, giúp bảo tồn và phát huy giá trị bản sắc văn hoá Chăm, tô điểm cho văn hoá Việt Nam thêm đa dạng. Với khoảng thời gian qua, Tagalau đã có bước chuyển như thế nào và định hướng phát triển trong tương lai ra sao? Thì Tagalau 12, phần nào giải đáp cho thắc mắc trên. Trong bài điểm luận này, không nhằm đánh giá chất lượng của các bài viết mà chỉ nhận xét về định hướng phát triển của Tagalau thông qua nội dung bài viết Xem bài viết

Jaya Bahasa: Giữ gìn sự trong sáng của chữ Chăm Akhar thrah

Trong lịch sử người Chăm đã sử dụng nhiều loại chữ viết khác nhau để ghi chép trên bia đá, chỉ dụ, sắc lệnh, văn kiện ngoại giao, địa bạ, những lời kinh cúng tế, văn chương v.v. Trong đó, có loại chữ Akhar thrah được khắc lên bia đá ở ngôi đền tháp Po Rome vào thế kỉ XVII. Cho đến bây giờ, chữ Akhar thrah vẫn còn thịnh hành và được lưu truyền phổ biến trong cộng đồng người Chăm ở Pangdurangga. Bài viết “Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Chăm Akhar thrah” giới thiệu qua việc dạy và học chữ Chăm diễn trình như thế nào? Qua đó, nhận xét về tác phẩm “Sap ChamXem bài viết

Jaya Bahasa: Lá thư từ Chang Shin

Vĩnh Cửu, ngày 24 tháng 05 năm 2011

Chị Sun A mến !

Đầu thư cho em hỏi thăm sức khoẻ của chị và gia đình. Từ khi kết thúc khoá học, chị và em chẳng được gặp nhau nữa nhỉ. Nhìn lại 3 năm trôi qua sao nhanh thế. Nhớ ngày khai giảng chị ngồi sau lưng. Em hỏi chị có phải là người Hàn Quốc không ? Chị hơi bị víu bởi câu hỏi bất ngờ của lớp trưởng phải không ! Em rất ấn tượng về khả năng diễn đạt tiếng Việt của chị. Đôi khi, chị cứ đảo lộn subject, hay khiến em nhằm lẫn giữa đồng ý và không đồng ý Xem bài viết

Jaya Bahasa: Góp ý về talk show ilimo Champa của Mila Hani

 

Những việc làm nhỏ mang tính chất vui là chính, đôi khi đem đến nhiều giá trị về tinh thần và vật chất. Trường hợp của Don Nguyễn là một ví dụ. Anh hoá trang vào các vai diễn nhí nha nhí nhảnh, hát nhép tùm lum tùm la, hoá thân làm cụ bà, cô gái xấu xí nhất và cả sò lụa nữa để khiến khán giả phải nực cười. Ban đầu, anh chỉ lộ diện trên youtube  giúp mọi người giải stress. Sau đó, anh trở nên nổi tiếng được mời đi lưu diễn chính thức. Ngoài ra, anh còn được mời làm quảng cáo sản phẩm trên truyền hình Xem bài viết

Hàng mã kí ức 01: Jaya Bahasa

Từ hôm nay, Chuyên đề Hàng mã kí ức sẽ đăng liên tục các Cảm nhận, Tham luận, Phê bình về tiểu thuyết này – như là cách chuẩn bị cho Buổi Ra mắt Sách vào sáng 21-5-2011.

Các độc giả tham gia có thể viết Cảm nhận ngắn hay bài Phê bình, tùy thich gửi Inrasara.com.

Kinh Inrasara

*

ĐI TÌM BẢN TRƯỜNG CA BỎ HOANG

hay Những câu chuyện kể về Chăm qua cái nhìn của Inrasara & Hồ Trung Tú

Thời gian: 8:30 – 10:40 sáng 21-5-2011

Người tham gia dự kiến: 60 người

Thuyết trình: Inrasara & Trà Vigia, Jalau Anưk: 1 giờ.

Chương trình văn nghệ xen kẽ Xem bài viết

Jaya Bahasa: Một biểu tượng chỉ hiệu nghiệm khi được nhìn thấy

Sự xuất hiện ba trung tâm văn minh Đông Sơn, Sa Huỳnh và Óc Eo ở Việt Nam – sau này,  hình thành nên ba quốc gia độc lập Đại Việt, Champa và Phù Nam thời cổ đại – đã được phát hiện qua những ghi chép sử liệu thành văn, bia kí, và các hiện vật khai quật khảo cổ học. Trong đó, vương quốc Champa ra đời vào cuối thế kỉ thứ II, có lịch sử phát triển liên tục nằm trong vùng phi Hoa hoá. Nhưng tiếp biến văn hoá Ấn Độ sâu sắc, từ hệ tư tưởng đến các thiết chế văn hoá, xã hội. Xem bài viết

Jaya Bahasa: Đọc sách Có 500 năm như thế của Hồ Trung Tú

Lịch sử luôn được nhận thức lại theo những quan niệm mới về sử học, khi có sự khám phá mới, qua những di chỉ khảo cổ học và các trầm tích của văn hoá được lộ thiên.Việc hoài nghi về giá trị nhận thức lịch sử là đề tài được các nhà nghiên cứu lịch sử và văn hoá thường đặt ra. Công trình Có 500 năm như thế bản sắc Quảng Nam từ gốc nhìn phân kỳ lịch sử của Hồ Trung Tú không nằm ngoài tư duy đó. Nhưng quan trọng là Hồ Trung Tú đứng ở góc độ nào ? Phương pháp luận sử học nào để đưa ra kiến giải mới ? Bởi vì, những tri thức lịch sử ghi nhận sự biến mất của người Champa ở xứ Quảng đã được xác lập từ hàng bao thế kỷ qua. Bằng thao tác khoa học nghiêm túc, khảo cứu thực địa, Hồ Trung Tú đã chọn một góc nhìn để tiếp cận vấn đề Xem bài viết

Sự kiện văn hóa Chăm trong năm 2010

Năm mới 2011 đã đến, thử nhìn về năm cũ có những sự kiện nào nổi bật đã diễn ra liên quan đến các hoạt động văn hoá – xã hội Chăm. Dưới đây, là những sự kiện xảy ra đáng chú ý.

Sự kiện 1: 5 bạn thơ trẻ Chăm nhập cuộc văn chương Việt Nam.
Vào ngày 28-2-2010, nhân kỉ niệm Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 8 và đón chào Đại lễ ngàn năm Thăng Long Hà Nội, lần đầu tiên gương mặt 5 bạn thơ trẻ người Chăm là Đồng Chuông Tử, Jalau Anưk, Tuệ Nguyên, Bá Minh Trí, Sonputra xuất hiện chính thức tại Văn Miếu – Hà Nội Xem bài viết

Binah 1 di 212