Về vùng đất Chăm H’roi

VỀ VÙNG ĐÂT CHAM H’ROI

ISVAN

(Vùng đất và con người Chăm H’roi vốn vẫn còn xa lạ với các bạn Chăm, xin gửi tặng bài viết này cho các bạn như một sự hiểu biết thêm về văn hoá và con người nơi đây)

Mỗichuyến đi đều chứa đựng những trải nghiệm và cảm xúc đáng nhớ. TRong bước đường nghiên cứu của mình, m ặc dù đã từng đi điền dã rất nhiều vùng tộc người Chăm mình tại Phan Rang, Phan Rí, Ma Lâm, hay An Giang, Tây Ninh… và tôi cũng từng đến các palei của người Churu, Raglai, Rade…nhưng chuyến đi này làm tôi hớn hở nhất. Người Chăm H’roi họ là ai? Họ sống ở đâu? Văn hóa của họ có khác gì văn hóa của người Chăm nói chung? Những câu hỏi đó đã thôi thúc tôi đến một vùng đất luôn luôn thường trực trong suy nghĩ của tôi. Tôi có thể giao tiếp với họ bằng tiếng Chăm không? Biết bao câu hỏi trong đầu và nó càng kích thích tôi khám phá vùng đất mới đối với tôi. Tôi chỉ biết rằng họ là một bộ phận của tộc người Chăm nhưng chưa biết văn hóa của họ, mối quan hệ giữa họ với tộc người chính của mình. Họ có phải là chủ nhân của tiểu quốc Hóa Anh trong lịch sử chăng? Càng suy nghĩ thì bản thân tôi càng bị thu hút mạnh mẽ vào những dòng suy nghĩ để tìm hiểu về cội nguồn của mình – Cội nguồn Champa.

Người Chăm H’roi – họ là ai?

Họ có phải là một tộc người riêng thuộc nhóm Mã lai – Đa đảo hay chỉ là bộ phận của người Chăm? Giả thuyết: nếu họ là người Chăm thì tại sao văn hóa của họ lại khác văn hóa Chăm như thế? Nếu là người Chăm, tại sao họ không theo tôn giáo nào mà là tín ngưỡng đa thần? Có rất nhiều giả thuyết khác nhau về họ.

Xem bài viết

Từ lễ đổ đầu đến hội mừng năm mới của người Chăm H’roi

Người Chăm Hroi là một bộ phận của dân tộc Chăm trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam. Hiện nay người Chăm Hroi sinh sống chủ yếu ở Bình Định và Phú Yên.

Lễ đỗ đầu tiếng Chăm Hroi gọi là Quoai chơ ruh a kơh, một nghi lễ truyền thống của người Chăm Hroi được tổ chức vào những ngày cuối năm âm lịch, từ ngày 25 đến ngày cuối cùng của tháng chạp; vào luác thời điểm chuyển mùa và có ý nghĩa trước hết đối với công việc canh tác nông nghiệp qua một năm lao động sản xuất. Lễ thức hàm ý cầu an chúc phúc cho mọi thành viên trong gia đình, chúc mừng một năm an lành đi qua, tống ôn những điều cản trở của năm cũ và cầu mong một năm mới, một vụ mùa mới nhiều điều tốt đẹp.

Ngay chỉ mới nghe tên gọi được dịh thoát ý từ tiếng việt, chúng ta có thể liên tưởng đến một hình thức tôn kính để biểu hiện những ước vọng và có tự ngàn đời, xong nó hàm ý sâu xa như người Chăm Hroi giải thích đó là một hiện tượng để tỏ ơn những “cái đầu” biết cách làm ra và sẽ làm ra cái ăn, cái mặc, cái để nối nghiệp lũ làng. Nếu ai được dịp chứng kiến phép đỗ đầu của lễ Quoai chơ ruh a kơh, một chi tiết dùng máu gà tươi hòa với rượu cần đổ lên tráng của các thành viên trong gia đình sau khi diễn trình hành lễ chính thức vừa được kết thúc. Những giọt máu gà trong rượu được tựu lại, chảy xuống sống mũi rồi lan tỏa ra hai bên cánh mũi, một hình ảnh thể hiện sự sinh sôi nảy nở, biểu hiện tính phồn thực với ý nghĩa tạo ra mọi sự sống mới, theo cách nghĩ của người Chăm Hroi.

Xem bài viết

Độc đáo nhà sàn Chăm Hroi

Nhà sàn của người Chăm HRoi thường có kích thước nhỏ nhắn, và ấm cúng. Về cấu trúc nhà sàn thường có hình dáng vuông, cân đối và ổn định. Hai mái có độ dốc lớn để chống mưa gió. Nhà được trổ cửa sổ ở hai phía đầu hồi. Bước lên cầu thang là một khoảng sân hẹp lộ thiên trông như một hành lang. Khoảng sân này ngoài dùng để phơi phóng còn có tác dụng làm cho ngôi nhà thêm xinh xắn, rộng rãi. Xem bài viết