“5 Ngôi Sao”

Người Champa bốn phương.
“5 NGÔI SAO”. THAM GIA TRANH GIẢI 5 NĂM ĐƯỢC ĐOẠT GIẢI 5 LẦN LIÊN TIẾP.

Tchamanda S’ngrai, 12 tuổi, sinh ngày 23 tháng 6 năm 2003 tại Cộng Hòa Liêng Bang Đức, có cha mẹ là người Champa. Người cha xuất thân từ Blao (Lâm Đồng) gốc Jarai và người mẹ xuất thân từ làng Hiếu Lễ (Palei Caok) gốc Chăm, Panrang.
Tchamanda yêu nhạc cổ điển, biết đọc nốt nhạc từ lúc bé 3 tuổi và Tchamanda bắt đầu tham gia khóa học Violin từ năm 2008, khi bé bốn tuổi, với ông Kramer – giảng viên và là nhà nghiên cứu nhạc cổ điển.

Năm 2009, Tchamanda xuất hiện như một nhạc sĩ vĩ cầm của dàn nhạc Saitenstreich, sau đó là nhạc trưởng của ban nhạc JOS Orchester.
Tchamanda tham gia tranh giải Jugend Musiziert – một cuộc thi tài năng trẻ Nhạc sĩ vĩ cầm, và trong 5 năm tranh giải, Tchamanda đã chiến thắng đoạt giải 5 lần liên tiếp từ năm 2012 đến năm 2016. Nhiều bài báo và truyền hình tiếng Đức đã đưa rất nhiều tin về Tchamanda, được đăng tải khắp nơi trong tỉnh, và Tiểu Bang Nord Rhein Westfallen (NRW). Xem bài viết

Văn hóa lễ tục Padhi của người Raglai ở Ninh Thuận

R-Kagor hình thuyền* Kagor hình thuyền – Photo tác giả. 

Người Raglai là một tộc người thiểu số đã cư trú lâu đời trên lãnh thổ Việt Nam có mối quan hệ mật thiết với người Chăm. Hiện nay, người Raglai sinh sống tập trung ở các vùng núi thuộc các tỉnh Khánh Hoà, Ninh Thuận, Bình Thuận và Lâm Đồng. Và mỗi khi nói đến người Raglai người ta thường nghĩ đến cây đàn Chapi, tiếng Mã la. Tuy đời sống của người Raglai còn nhiều khó khăn so với cư dân ở vùng đồng bằng, nhưng không phải vậy mà đời sống tinh thần và tính cộng cảm của người Raglai nhạt nhoà. Trái lại, ở họ có sự gắn kết cộng đồng rất bền chặt thể hiện rõ nhất qua 3 ngày diễn ra lễ tục Padhi – một lễ tục đánh dấu kết thúc vòng đời của một con người. Xem bài viết

Điểm luận một số công trình nghiên cứu về tộc người Raglai ở Việt Nam

Raglai-PhuocThang12-12.2* Người Raglai – Phước Thắng, Bác Ái – Ninh Thuận. Photo Kiều Maily.  

Tộc người Raglai đã sinh sống lâu đời trên lãnh thổ Việt Nam. Địa bàn cư trú của người Raglai tập trung chủ yếu ở các tỉnh Khánh Hoà, Ninh Thuận, Bình Thuận và Lâm Đồng. Về mặt ngôn ngữ, các nhà khoa học đã xếp tộc người Raglai vào trong nhóm gia đình ngôn ngữ Malayo-Polynesian cùng với tộc người Chăm, Churu, Kaho, Randaiy và Jarai. Xem bài viết

Sự liên hệ của người Churu với người Chăm

Nhập đề :Xét về mặt ngôn ngữ và hình thể, người Churu có nhiều liên hệ vói người Indonesia, Philipphine, Malaisia… vùng Đông nam Châu Á, người Raglai, Êđê, Jarai… vùng Cao nguyên Trung phần Việt Nam. Nhưng gần gũi hơn cả, sâu đậm hơn cả, là sự liên hệ của người Churu với người Chăm. Sự liên hệ này được nhìn thấy qua những điểm sau :

  1. Những giả thuyết về nguồn gốc của người Churu
  2. Ngôn ngữ
  3. Niềm tin
  4. Phong tục tập quán
  5. Hát Aria – Tục ngữ – Truyện cổ dân gian
  6. Trang phục
  7. Những liên hệ khác

Xem bài viết

Về vùng đất Chăm H’roi

VỀ VÙNG ĐÂT CHAM H’ROI

ISVAN

(Vùng đất và con người Chăm H’roi vốn vẫn còn xa lạ với các bạn Chăm, xin gửi tặng bài viết này cho các bạn như một sự hiểu biết thêm về văn hoá và con người nơi đây)

Mỗichuyến đi đều chứa đựng những trải nghiệm và cảm xúc đáng nhớ. TRong bước đường nghiên cứu của mình, m ặc dù đã từng đi điền dã rất nhiều vùng tộc người Chăm mình tại Phan Rang, Phan Rí, Ma Lâm, hay An Giang, Tây Ninh… và tôi cũng từng đến các palei của người Churu, Raglai, Rade…nhưng chuyến đi này làm tôi hớn hở nhất. Người Chăm H’roi họ là ai? Họ sống ở đâu? Văn hóa của họ có khác gì văn hóa của người Chăm nói chung? Những câu hỏi đó đã thôi thúc tôi đến một vùng đất luôn luôn thường trực trong suy nghĩ của tôi. Tôi có thể giao tiếp với họ bằng tiếng Chăm không? Biết bao câu hỏi trong đầu và nó càng kích thích tôi khám phá vùng đất mới đối với tôi. Tôi chỉ biết rằng họ là một bộ phận của tộc người Chăm nhưng chưa biết văn hóa của họ, mối quan hệ giữa họ với tộc người chính của mình. Họ có phải là chủ nhân của tiểu quốc Hóa Anh trong lịch sử chăng? Càng suy nghĩ thì bản thân tôi càng bị thu hút mạnh mẽ vào những dòng suy nghĩ để tìm hiểu về cội nguồn của mình – Cội nguồn Champa.

Người Chăm H’roi – họ là ai?

Họ có phải là một tộc người riêng thuộc nhóm Mã lai – Đa đảo hay chỉ là bộ phận của người Chăm? Giả thuyết: nếu họ là người Chăm thì tại sao văn hóa của họ lại khác văn hóa Chăm như thế? Nếu là người Chăm, tại sao họ không theo tôn giáo nào mà là tín ngưỡng đa thần? Có rất nhiều giả thuyết khác nhau về họ.

Xem bài viết

Từ lễ đổ đầu đến hội mừng năm mới của người Chăm H’roi

Người Chăm Hroi là một bộ phận của dân tộc Chăm trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam. Hiện nay người Chăm Hroi sinh sống chủ yếu ở Bình Định và Phú Yên.

Lễ đỗ đầu tiếng Chăm Hroi gọi là Quoai chơ ruh a kơh, một nghi lễ truyền thống của người Chăm Hroi được tổ chức vào những ngày cuối năm âm lịch, từ ngày 25 đến ngày cuối cùng của tháng chạp; vào luác thời điểm chuyển mùa và có ý nghĩa trước hết đối với công việc canh tác nông nghiệp qua một năm lao động sản xuất. Lễ thức hàm ý cầu an chúc phúc cho mọi thành viên trong gia đình, chúc mừng một năm an lành đi qua, tống ôn những điều cản trở của năm cũ và cầu mong một năm mới, một vụ mùa mới nhiều điều tốt đẹp.

Ngay chỉ mới nghe tên gọi được dịh thoát ý từ tiếng việt, chúng ta có thể liên tưởng đến một hình thức tôn kính để biểu hiện những ước vọng và có tự ngàn đời, xong nó hàm ý sâu xa như người Chăm Hroi giải thích đó là một hiện tượng để tỏ ơn những “cái đầu” biết cách làm ra và sẽ làm ra cái ăn, cái mặc, cái để nối nghiệp lũ làng. Nếu ai được dịp chứng kiến phép đỗ đầu của lễ Quoai chơ ruh a kơh, một chi tiết dùng máu gà tươi hòa với rượu cần đổ lên tráng của các thành viên trong gia đình sau khi diễn trình hành lễ chính thức vừa được kết thúc. Những giọt máu gà trong rượu được tựu lại, chảy xuống sống mũi rồi lan tỏa ra hai bên cánh mũi, một hình ảnh thể hiện sự sinh sôi nảy nở, biểu hiện tính phồn thực với ý nghĩa tạo ra mọi sự sống mới, theo cách nghĩ của người Chăm Hroi.

Xem bài viết

Độc đáo nhà sàn Chăm Hroi

Nhà sàn của người Chăm HRoi thường có kích thước nhỏ nhắn, và ấm cúng. Về cấu trúc nhà sàn thường có hình dáng vuông, cân đối và ổn định. Hai mái có độ dốc lớn để chống mưa gió. Nhà được trổ cửa sổ ở hai phía đầu hồi. Bước lên cầu thang là một khoảng sân hẹp lộ thiên trông như một hành lang. Khoảng sân này ngoài dùng để phơi phóng còn có tác dụng làm cho ngôi nhà thêm xinh xắn, rộng rãi. Xem bài viết

Cham Hre ethnic group

Proper name: The Hre got their names from local river. For example, “the Kre” came from the Kre river in Son Ha district; the Hre from Hre river in Ba To district; the Dinh from Dinh river in An Lao district, etc.

Other names: Cham Re, Chom, Thuong Ba To, Moi Luy, Moi Son Phong, Moi Da V.ach, Cham Quang Ngai, Moi Chom, Re, Man Thach Bich.

Population:94,259 people.(1999 census).

1

Language: The Hre language belongs to the Mon-khmer language group (Austroasiatic language family). Before 1975, there was a writing system, modified from the Latin alpha¬bet. It was used widely, but now has diminished in popularity.

History: The Hre are among the oldest inhabitants of the Truong Son-Tay Nguyen area.

Production activities: A majority of the Hre grow rice in wet fields, while only a small minority work on dry terraced fields. They practice swidden agriculture, using simple tools like the digging stick (to make holes in the ground for planting seeds), axe, machete, and rake. They harvest their rice by hand. Their cultivation style is like that of Central Vietnamese farmers, using water buffalo to pull a plough or harrow, sowing rice sprouts and then transplanting them, and using a sickle to harvest rice plants, etc. Nevertheless, the traditional slash and burn, or swidden, practice can still be seen. Each family raises water buffaloes, dogs, and chickens. Plaiting and weaving are the only handicraft works, and are not so popular nowadays. In particular, there is very little weaving done today. Goods are traded directly for each other’ s products. Hunting, gathering fruit, and fishing are important sources of foodstuffs for every family.

Xem bài viết

Proper Name: Giarai.
Other Names: Gia Ray, Cha Ray.
Local Groups: Chor, Hdrung (including Hbau, Chor), Arap, Mthur, Tobuan.
Population:242, 291 people.(1999 census).

A fest of the Jarai

Language: Giarai language is part of the family of Malayo- Polynesian languages.
History: The Giarai are one of the earliest residents of the mountainous area of Tay
Nguyen (Central Highlands), and extending into parts of Cambodia. Early Giarai history refers to Potao ia (King of Water) and Potao pui (King of Fire), which have become cults to the Sky, the Earth, to pray for favorable rain and wind… Before the 11th century, both Ede and Giarai people were called Rang Dey. Between the 15th and 16th century, the Vietnamese feudal books of history and legends acknowledged terms of address of Thuy Xa (King of Water) and Hoa Xa (King of Fire). Only men of lineage Siu were allowed to carry these royal titles, and the women of the Ro Cham lineage were selected to be their spouses. It is likely that the word Pa tao is synonymous with Mtao of Cham people, Tao of Thai people and Thao of Lao people, all referring to a leader.

Overview: Ede ethnic group

Proper name: Anak Ede.
Other names: Anak, Ea De, Ra De (or Rha De), E De, Egar, De.
Local groups: Kpa, Adham, Krung, Mdhur, Ktul, Dlie, Hrue, Bih, Bio, Kah, Kdrao, Dong Kay, Dong Mak, Ening, Arul, Hwing, Ktle, Epan…
 
Population: 194,710 people. (1999 census).

A ritual of the Ede- ísvan, 2008

Language: The Ede language belongs to the Malayo-Polynesian group (Austro-nesian language family).
Binah 1 di 212