Author Archives: Inrasara

Inrasara

About Inrasara

Inrasara tên thật là Phú Trạm sinh 20-9-1957 tại palei Caklaing - Ninh Thuận. Công việc đang làm: Nghiên cứu văn hóa Chăm; làm thơ, viết văn, dịch & viết tiểu luận – phê bình văn học. * Thông tin thêm về tác giả Inrasara: http://inrasara.com

NẾU HẠT LÚA KHÔNG CHẾT ĐI

Những con người bình thường đến tầm thường, những con người làm việc cật lực trong nỗi vô danh của hạt thóc vãi rơi sau vụ gặt thịnh mùa, chịu ở lại với đám ruộng bỏ giá suốt những tháng hạn, với nắng, gió, chim chóc… để bật lên cây lúa chắc nịch sau những ngày mưa đầu tháng năm; những con người chịu nở trọn lòng mình trong bóng tối… luôn cuốn hút tâm hồn tôi một cách kỳ lạ.

“Nếu hạt lúa không chết đi, nó sẽ ở một mình.
Nhưng nếu nó chết đi, nó sẽ mang đầy hoa trái” Xem bài viết

BỐN CỨU CÁNH CỦA ĐẠO SĨ BÀ-LA-MÔN & THƠ

Văn hóa Champa là văn hóa đùa vui
chịu chơi cả trong đau khổ.

(Lễ Tẩy trần tháng Tư, NXB Hội Nhà văn, H., 2002)

Tôi biết Sài Gòn lần đầu qua trang sách Phạm Công Thiện: Ý thức mới trong văn nghệ và triết học. Năm đó tôi đúng mười lăm tuổi. Phạm Công Thiện môi giới tôi lần mò tìm đến F.Nietzsche, M.Heidegger, W.Faulkner, Thiền,… Lang thang đất nắng Phan Rang, tôi mơ tưởng ngày làm sinh viên sẽ mặc sức bay nhảy khám phá thế giới bao la ngoài kia, sau hàng rào làng quê Chăm lặng lẽ, hiu hắt. Xem bài viết

PHÁT THẢO BỀ MẶT CUỘC SỐNG

(cảm tác từ Phanrang)

Vui sướng chúng ta bị lịch sử bỏ quên
vui sướng chúng ta sống sót
vui sướng chúng ta còn tay bắt, môi hôn cùng những chiều nâng cốc

Vợ bạn còn chưa chịu phận bà mẹ Somali
con tôi còn chưa nếm hận em bé Palestine
mình vẫn còn sướng chán Xem bài viết

HUYỀN THOẠI APSARA TRẮNG

Câu chuyện Mây bỏ lại đứa con trai đầu lòng ở Đồng Nai, trở về quê tay không mãi ám tôi. Đã có nhiều thêu dệt của người nhà quê rỗi chuyện xung quanh huyền thoại này. Mây xinh đẹp, sắc sảo tiếng cả vùng, là đề tài hấp dẫn cánh chị em. Tôi cũng tò mò muốn biết. Nên lần về quê trước, tôi sang chú ruột Mây kể. Nhưng tôi vẫn chưa tin lắm. Lần này, tôi cần gặp mặt chính huyền thoại đó. Mây là bạn học với em thời Trung học Cơ sở, mãi lên Phổ thông ở Phan Rang, em qua ban Văn, Mây ban Toán, hai người mới khác trường. Nửa chừng, Mây bỏ học. Qua mối dây đó, tôi tin Mây sẽ khá mở, với tôi. Tôi chạy xe qua palei nàng. Xem bài viết

MA HỜI

(Trích chương 10 tiểu thuyết tự sự Hàng mã kí ức, NXB Văn học, 2010.)

 
Pađiak bilan pak nắng tháng tư. Cụm từ từng gây ngán ngẩm không ít với dân Phan Rang, khi nhắc đến nó. Tháng bảy lịch Tây, nắng kinh người. Trước đó, vài đợt mưa tháng năm vừa đủ cho nông dân gieo và giữ nước nuôi đồng, đến lúa sắp con gái thì nắng ập đến. Cả cánh đồng trắng xóa. Trắng mênh mông. Đất nứt nẻ. Lúa khô nằm chết như rạ. Bầy trâu thả được dịp long nhong ngoài đồng giờ chỉ là ruộng lúa vô chủ.
 
Nắng tháng tư gây kinh hãi, nó khiến nông dân sốt ruột mỗi sáng trưa chiều tối ngó trời. Ngó để mà thở dài. Nhưng dù gì thì gì, nó cũng không thấm vào đâu so với bhut bilan pak ma tháng tư. Cạnh ma tháng tư, cái nắng chỉ là món đệm lót lòng, cho thêm vị.

THỜI GIAN CỦA MỘT LỜI XIN LỖI

(cảm tác từ Australia)

 
 
Sau hàng chục năm thoái thác và tránh né và chần chừ
thủ tướng đã đọc lời xin lỗi
trong mưa
về câu chuyện một thế hệ bị đánh cắp
giữa khoảng rỗng của đất trời và của lịch sử
trước sự có mặt của gần 1.000 người bản địa
chú ý 1.000                 không số lẻ
có cả phụ nữ               và        trẻ em  Xem bài viết

HÀNG MÃ KÍ ỨC (trích)

Triết học Ấn Độ minh định rõ bốn cứu cánh hay mục đích đời người. Cứu cánh đầu tiên: Artha có nghĩa là đại diện cho, thay thế cho, vì, nhằm vào, “là những sở hữu vật chất… để chu toàn những nghĩa vụ cuộc sống”. Bạn bị ném vào đời, hoàn toàn không do chọn lựa của bạn. Không ai hỏi ý kiến bạn trước: Nơi chốn và ngày tháng năm sinh. Bất ngờ có đó, không thể chối bỏ, bạn học cách chấp nhận nó. Bạn cần bảo toàn sự có mặt ấy, bằng thấu hiểu đối tượng bạn theo đuổi, phương tiên đạt đến nó nhằm thỏa mãn nhu cầu căn bản của cuộc sống bạn. Không thể khác. Kinh tế, chính trị, tòa án, công sở nằm ở khu vực này.  Xem bài viết

TCHERFUNITH

1. Tchernobyl

Ngôi nhà trống trong thành phố trống
thành phố vừa bị bỏ lại
cái bàn trống trong ngôi nhà trống
tờ giấy và cây bút bỏ quên trước chiếc ghế trống
kí ức một gia đình bị đánh mất, chắc thế
cũng có thể là những câu thơ
bỏ quên  Xem bài viết

PHÁC THẢO Ở BIỂN VŨNG TÀU

I.

 
Con không thể chọn làm đứa con tổng thống Pháp hay
                cháu đích tôn của quốc vương Brunei
Con không thể chọn ra đời ở Thái Lan hay Mỹ quốc
Con là Chăm ngay ban đầu vỡ ra tiếng khóc
(Và còn hơn thế: Chín tháng mười ngày trước khi vỡ ra tiếng khóc)
Khi con cắm rễ nơi đây
Hay khi con lang bạt đến tận cùng trời
Con cứ là Chăm cả lúc con cháy lên cùng ngọn lửa cuối đời. Xem bài viết

Hàng mã… Bia Than Can bị mất

Hôm qua, một tin động trời: tượng Bia Than Can trong lòng tháp Po Rome – Ninh Thuận bị đánh cắp. Kẹt nỗi, đây chỉ là tượng sao lại để đặt vào chỗ cũ của tượng (thật) hoàng hậu người Êđê bên cạnh vua Po Rome… Dẫu sao, câu chuyện tượng giả bị mất cũng rất đáng lên tiếng cảnh báo thật.

Để hiểu thân phận hoàng hậu này, xin trích đoạn Hàng mã kí ức, 2011 (nhớ, đây là ngôn từ văn chương): Xem bài viết