Putra Jatrai : Tháp Chăm đôi điều suy ngẫm

Tháp là một quần thể thiêng liêng của dân tộc Chăm, là nơi trú ngụ của Thần Yang Chăm, là nơi để tổ chức các nghi lễ tôn giáo của dân tộc, là niềm tự hào của những người con Champa và là chứng nhân lịch sử còn tồn tại suốt chiều dài lịch sử dân tộc.

Tháp được xây dựng để thờ những bậc thánh nhân Champa, những con người có công với đất nước, với dân tộc Champa, họ được dân tộc Chăm nâng lên thành thánh thần của dân tộc, để thờ phụng cúng viếng hàng năm.

Dọc dải miền Trung Việt Nam từ Quảng Nam-Đà Nẵng đến Bình Thuận là những ngọn tháp mọc trên đồi cao, đứng sừng sừng qua những tháng ngày chiến tranh tàn phá khốc liệt, tháp cũng đôi lần nâng niu che chở bộ đội cụ Hồ trong những cuộc chiến đấu với kẻ thù bên kia chiến tuyến.

Tháp là di sản văn hóa của nhân loại, của thế giới, của đất nước Việt Nam và của những đứa con dân tộc Chăm thống thiết.

Điểm qua để thấy rằng tháp đối với người Chăm là bất khả xâm phạm, là niềm tự hào lớn lao trong lòng mỗi đứa con dân tộc, cho dù có đi tận phương trời nào những đứa con của dân tộc vẫn mang hình ảnh tháp Chăm cổ kính, thiêng liêng trong con tim, khối óc đầy tự hào.

Chiến tranh, thiên nhiên và con người đã làm mất đi gần hết các tháp Chàm ở thánh địa Mỹ Sơn, đã phá hủy gần hết khu di tích phật giáo Đồng Dương nổi tiếng, thì ngày nay những ngôi tháp còn lại đang đứng trước nguy cơ xâm hại, xâm thực bởi những con người làm văn hóa, đại diện cho văn hóa. 19 khu tháp với hơn 40 kiến trúc ngọn tháp lớn nhỏ đang từng ngày từng giờ kêu rên thống thiết.

Mỹ Sơn hàng năm thu hút 6 triệu lượt khách tham quan, Po Klong Garai 18.500 lượt khách,….lượt qua để thấy doanh thu từ thu nhập du lịch của các tháp Chàm với các địa phương là không hề nhỏ, tháp Chàm “bất động” nhưng cũng tạo được khối công việc thu nhập cho những người dân xung quanh, tháp Chàm cũng là một thương hiệu để quảng bá hình ảnh cuả địa phương, thu hút sự đầu tư của các doanh nghiệp mang lại hiệu quả thiết thực trong phát triển kinh tế – xã hội địa phương.

Tuy nhiên trong thời gian gần đây tháp Chàm đang đứng trước nguy cơ bị hủy hoại bởi bàn tay những con người văn hóa. Gần đây nhất là việc đóng đinh lên tháp Po Sah Inư ở Bình Thuận mà nhà thơ Trà Vigia và nhà thơ Đồng Chuông Tử đã lên tiếng.

Tháp bị đóng đinh một cách vô tội vạ chỉ để lắp đèn chiếu sang trong đêm Mỹ Sơn huyền ảo, ngay cả một vết xước trên tháp cũng khiến đau lòng những kẻ cuồng tín với tháp vậy mà những hàng đinh được đóng lên tháp như những “cây xà nu” bị tàn phá nhựa tuôn tràn trề tạo nên những vệt đỏ thẫm trên thân.

Po Xa Inu 3 Dây điện được gắn vào thân tháp bằng đinh ; Ảnh : Báo BT

Ngược lên Tây Nguyên là những ngọn tháp Yang Praong ở xã Ea Rok, huyện Ea Sup, tỉnh Dak Lak, 3 lần trùng tu là 3 lần gây biến dạng hình hài, kết cấu của tháp, sự quản lý văn hóa thì mù mịt, rối bời chẳng biết do ai quản lý, cơ quan nào, đơn vị nào. Những bát hương, đồ cúng được bày bãi khắp nơi gây nên sự xáo trộn về không gian văn hóa tín ngưỡng, làm mất đi vẻ đẹp nguyên bản vốn có của nó.

xem Bát hương trong lòng tháp ; Ảnh Champaka.info

7 ly huong-1

Lư hương bên ngoài tháp 

Và mới đây trên trang facebook của Tuệ Nguyên đã chia sẽ những hình ảnh không gian bên trong đền tháp Nhạn Phú Yên, nhìn vào trong ảnh như thấy rằng đây chỉ là kho chứa hàng của bà dì bán tạp hóa chứ không hẳn là một ngôi tháp đã tồn tại hàng ngàn năm lịch sử, được công nhận di tích văn hóa cấp quốc gia.

Tháp Nhạn là một ngôi tháp thuộc phong cách kiến trúc Bình Định, được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ XI khi thủ phủ của vương quốc Champa được dời vào Vijaya vùng Bình Định ngày nay, năm 1988 di tích tháp Nhạn được Bộ VHTT cộng nhận là di tích kiến trúc – nghệ thuật cấp quốc gia.

582351_4784655767223_1663674777_n

Bên trong đền tháp Nhạn, phía trước là bàn thờ thánh mẫu Thiên Y A Na, đằng sau thánh nữ là phù điêu Shiva, đằng sau nữa là bể Linga – Yoni. Bên phải là hàng tạp hóa của bà chủ quán – có chiếu, chổi, bánh kẹo, thuốc lá nước giải khát. (Ghi chú của Tuệ  Nguyên).

69619_4784684007929_2088734393_n

một góc nhìn thêm của bên trong đền tháp Nhạn, bà bán quán đang đếm tiền và tạp hóa ở bên cạnh.(Ghi chú của Tuệ  Nguyên).

603122_4784692728147_1539507846_n

Một góc nhìn thêm bên trong đền tháp Nhạn, chú chó nằm ngủ ngon lành dưới bể thờ.(Ghi chú của Tuệ  Nguyên).

530614_4784669727572_1480484490_n

Một góc nhìn thêm của bên trong đền tháp Nhạn mô tả thêm về nơi chứa tạp hóa và chiếu, chổi.(Ghi chú của Tuệ  Nguyên).

Gần chúng ta hơn là tháp Po Klong Garai trong tháp có bát hương và cả thùng tiền từ thiện, thiết nghĩ nó đã có mặt từ rất lâu vậy mà những đứa con Chăm bao lần ghé thăm đều để mắt làm ngơ, các vị chức sắc, các vị trí thức, các vị khoa bảng Chăm không một ai nói không một ai phản hồi nên nó vẫn hiện diện và đang hiện diện từng ngày, từng giờ bên trong lòng tháp thiêng, gần ngay vị vua anh minh Po Klong Garai của dân tộc Champa, trong văn hóa cộng đồng Chăm chưa từng thấy một người Chăm nào phải đi ăn xin vậy mà ngay trước mặt vị vua anh minh lại có một thùng tiền từ thiện kế bên.

Thiết nghĩ với những người sùng đạo thì họ quỳ gối, cầu lạy thần Yang còn với những người ngoại đạo thì họ chỉ cần chắp tay cầu nguyện cũng đủ để thể hiện sự tôn nghiêm, kính trọng với các bậc tiền nhân, thánh thần, không cần phải đốt nhang khấn vái bởi nó không thuộc hệ thống tín ngưỡng dân tộc Chăm.

DSC04910_1024x768 (Large)

Lư hương và thùng tiền từ thiện (khoanh tròn màu vàng, vì không muốn mất đi vẻ đẹp của bức  ảnh nên tác giả cố gắng không lấy góc ảnh có thùng từ thiện ).

download

Trung bình với mỗi ngày 10 cây nhang thì trong vòng 10 năm sẽ có hang triệu lít khói thải bám dày 10cm lên các vách đá trong lòng tháp.

Chúng ta không thể trách những người đang làm văn hóa, đang thực hiện công việc giữ gìn bảo tồn văn hóa, bởi đa phần họ chưa hiểu khái niệm văn hóa, di sản văn hóa, ngay như ở thủ đô ngàn năm văn hiến Hà Nội, một ngôi chùa Trăm Gian nổi tiếng cũng bị bức tử, bị dỡ bỏ để xây dựng mới thì huống hồ chi là những ngọn tháp hoang vô chủ.

Mỹ Sơn đã từng bị bỏ rơi trong dòng lịch sử xa xưa của dân tộc , năm 1306 vua Chế Mân cắt 2 châu Ô, Lý cho nhà Trần để cưới công chúa Huyền Trân thì 100 năm sau, năm 1402 vua Virabhadravarman lại dâng cho Hồ Qúy Ly châu Indrapura (phần đất có khu thánh địa Mỹ Sơn và khu Đồng Dương) và cả châu Amaravarti (vùng Quãng Ngãi ngày nay) và ngày nay những đứa con Chăm đang chối bỏ Mỹ Sơn để tìm lên đỉnh cao của danh vọng, của xa hoa, phù phiếm.

Hơn bao giờ hết những ngọn tháp Chàm đang thống thiết kêu van, chúng ta những đứa con yêu chuộng văn hóa, bản sắc của dân tộc hãy cùng lên tiếng, tìm ra giải pháp để bảo vệ những ngọn tháp Chàm thiêng liêng, cổ kính, bảo tồn di sản văn hóa của thế giới, của nhân loại và cả niềm tự hào trong niềm tin của dân tộc.

Xin mượn mấy câu thơ của nhà thơ Chế Lan Viên để chia sẽ nỗi buồn với tháp

“Đây, những Tháp gầy mòn vì mong đợi
Những đền xưa đổ nát dưới Thời Gian
Những sông vắng lê mình trong bóng tối
Những tượng Chàm lở lói rỉ rên than.”

Putra Jatrai

Chia sẻ cảm nhận của bạn