Sang mâgik thiêng liêng

Trong Sang Mưgik ở Cwah Patih – Photo Inrasara 2002.

Sang mâgik là nhà thờ tự của người Chăm Bàni.  Ngày nay chúng ta đã có nhiều công trình nghiên cứu về Chăm Bàni và cũng đã có một số bài viết về Sang mâgik, song chưa có bài nào bàn về vai trò của nó đối với sự tồn tại cộng đồng. Nếu chỉ nói đến chức năng thờ tự của Sang mâgik thôi thì ai cũng biết, tuy nhiên vai trò của nó không chỉ có thế.

Sang mâgik trong từ ngữ của người Chăm ở Ninh Thuận có nghĩa bao gồm cả Thánh đường Hồi giáo (Islam) và nhà thờ tự Bàni, tuy nhiên Islam và Bàni hiện nay có một số sự khác biệt trong cách thức sinh hoạt, thành ra hoạt động của Sang mâgik ở hai bên có sự khác nhau. Bài này tập trung nói về vai trò Sang mâgik Bàni.

Trước hết, ta phải tìm hiểu vai trò của nó với tư cách là một nhà thờ tự tương tự nhà thờ tự khác như các nhà thờ Cơ đốc giáo, Do Thái giáo… Sang mâgik là nơi được các tín đồ tin tưởng là chỗ linh thiêng, được Po Aluah[1] ban phát ân huệ mà dân chúng thỉnh cầu. Người ta đến đây hoàn toàn tự giác mà không cần phải vận động hay ưu đãi nào. Chính vì thế nó luôn có đông đảo tín đồ hiện diện vào ngày lễ. Sang mâgik có một sân rộng nên người ta tụ tập để trò chuyện nhỏ nhẹ cho nhau nghe. Con người thông qua đó hình thành các mối quan hệ thân thiết, gắn kết với nhau tạo sự cố kết cộng đồng.

Khi đặt chân vào Sang mâgik ta nhìn thấy ngay nhiều sản phẩm mang phong cách thời xưa được hiện hữu. Các bó trầu cau được đặt sát cạnh các tường nhà. Trầu cau là đầu câu chuyện, đó là lối sống của phần lớn các dân tộc Đông Nam Á trong đó có Chăm, mặc dù ngày nay chỉ có các lão bà trên 60 tuổi mới thích nhai trầu cau, các bà ít tuổi hơn thì chỉ có một số ít người thích nhai. Các trầu cau trưng bày trong Sang mâgik cũng chỉ còn mang tính tượng trưng. Các vật dụng thực hành các nghi lễ như hop hala, tin được đặt trang trọng, đặc biệt là tapeng jién[2] được thấp sáng long trọng. Trang phục các tu sĩ Bàni cũng hết sức nổi bật gồm có các khăn màu đỏ trên đầu treo dài xuống trùm hai bên trên khuôn mặt, còn khăn màu trắng thì được quấn tròn trên đầu. Sự hiện hữu của các yếu tố này giúp chúng ta thấy được bức tranh của thời xưa trong lối sống.

Một vai trò quan trọng nữa mà tôi muốn nói ở đây là sự tác động của nó tới ý thức của người dân. Trong các ngày lễ chúng ta tuyên truyền ý thực cho các sinh viên để mong họ mặc trang phục dân tộc, nhưng có mấy ai chịu mặc trang phục dân tộc? Tuy nhiên khi bước vào Sang mâgik người ta đều phải mặc trang phục truyền thống dân tộc. Nam giới thì phải mbaik khan (mặc xà rông), đàn ông lớn tuổi thì quấn thêm khan ikak akaok[3], nữ giới thì phải mặc áo dài, đầu quấn khan njrem[4] thả dài xuống để dài hai bên. Việc mặc trang phục hoàn toàn do họ tự ý thức.

Vậy điều gì khiến người ta tự ý thức?

Niềm tin tôn giáo đã khiến họ tuân thủ nghiêm ngặt những quy định từ thời trước. Điều này đã duy trì từ thế hệ này qua thế hệ khác. Nếu học không mặc trang phục đó thì không được phép bước vào Sang mâgik, ngay cả khi ở ngoài sân họ cũng bị ngó dưới con mắt đầy ác cảm.

Sang mâgik có vai trò rất lớn cho ý thức mặc trang phục truyền thống của dân tộc Chăm. Các trang phục áo dài, khan njem, khan mbaik (xà rông), khan ikak akaok đều không phải là trang phục tôn giáo mà là trang phục dân gian của người Chăm. Vì vậy mỗi người Chăm dù ở bất kì tôn giáo nào đều là chủ nhân của trang phục này. Đó là sở hữu của tất cả người Chăm.

Vai trò Sang mâgik là rất to lớn trong việc gắn kết cộng đồng, bảo tồn bản sắc văn hóa… Chúng ta cần phải sử dụng Sang mâgik hiệu quả để phát huy thêm vai trò của nó. Ngày nay chúng ta có điều kiện để xây các Sang mâgik to lớn, khang trang hơn nên chúng ta cần tu sửa các Sang mâgik cũ để hoạt động hiệu quả hơn.


[1] Thượng đế Allah
[2] Ngọn nến được làm bằng sáp ong.
[3] Khăn quấn đầu của nam giới
[4] Khăn quấn dài của phụ nữ Chăm

14 chia sẻ về “Sang mâgik thiêng liêng

  1. Apsara NguyenApsara Nguyen

    Tôi đồng ý với bạn Inrajaka, bạn cam_on_bani dựa vào đâu để nói chúng tôi những người theo đạo bani “gặp tôn giáo nào cũng cúi lạy và thờ phượng được” nói câu này không phải là bạn đang bôi nhọ những người chăm bani đó sao?Cái mà bạn gọi “cúng yang của người khác”, người khác như bạn nói ở đây là ai?có phải là người Chăm đạo balamon, vậy thì ” người khác” chẳng phải họ trước đây cũng là tổ tiên của bạn hả? Chăm Bani hay Islam và cả chăm Balamon thì cũng từ dân tộc Champa mà ra chứ ở đâu mà bạn nói vậy? bạn bảo người Chăm Bani mất nước nên sống lưu vong, thế thì chắc phải có 2 – 3 nước Chămpa chia điều cho 3 đạo giáo hả? “Bani vốn là 1 tôn giáo độc thần” bạn có bằng chứng nào để khẳng định điều này? Không biết khi tôi nói bạn đang chối bỏ nguồn gốc và tổ tiên trước đây của mình như thế có nặng lời không? nhưng dường như bạn đang làm cho tôi có y nghĩ đó, vì trước khi có đạo Bani hay Islam thì Balamon là đạo giáo đầu tiên của Champa(nếu như tôi không lầm), đạo Islam sau này mới du nhập vào khi Champa mở rộng cửa thương thảo với các nước khác, và để thích nghi thì sau này một nhánh của Islam đã bị bản địa hóa đó là đạo Bani ngày nay. Có lẽ một người ” am hiểu về lịch sử Champa” như bạn cam_on_bani đã hiểu tôi muốn nói gì. Việc Chăm Bani cúng yang, cũng như thờ cúng tổ tiên của họ, những người đã dựng xây đất nước Champa là một lẽ tất nhiên, không có gì phải bàn cãi, nếu là một người con của Champa thì hơn ai hết bạn cam_on_bani phải hiểu điều này mới phải chứ. Đừng vì những chuyện không đáng mà làm ảnh hưởng đến sự đoàn kết giữa các đạo giáo của cộng đồng Chăm chúng ta.

  2. Jathraoh ChampaJathraoh Champa Post author

    Bạn cam_on_bani nói ra những lời nặng nề không cần thiết. Nguyên nhân chính ở đây không phải do bạn cam_on_bani ác ý mà do bạn này sử dụng ngôn từ chưa thật chuẩn xác khi giao tiếp. Ta dễ dàng nhận ra qua những ngôn từ mà bạn này nói ra.

  3. cam_on_banicam_on_bani

    “Dựa vào đâu mà bạn cho là Bani là tôn giáo độc thần? Bani chứ không phải Islam nên bạn không thể gán cho Bani thông qua Islam được. Nếu có thì hãy chứng minh nhé”
    Tôi viết là “Bani vốn là 1 tôn giáo độc thần”.
    Từ “vốn là” co nghia: trước đây là vậy, tôi viết bằng Vietnamese mà bạn. Co gi phai chung minh chu.

  4. cam_on_banicam_on_bani

    Anh thuyen truong, a di khap the gioi xem, xem thử co 2 ton giao nao lai cung su dung 1 cuon kinh ko? Cuon kinh ma nguoi Bani chung toi đang su dung ko phai la kinh Koran duoc viet bang tieng A Rap sao? Nguoi Bani vẫn đọc “phun al hâm” để mở đầu kinh Koran kia ma, và đọc bằng tiếng A Rap chứ đâu phải đoc bang tieng Cham hay Viet hay bat ky ngon ngu nao khac, nguoi Bani van co thang Ramadhan (Ra mư wan) kia ma, o Thanh duong Bani nguoi ta van trang trong viet 2 chu Allah va Muhammad bang tieng A rap kia ma.
    Tổ tiên Bani đã phải dùng tính mạng để gầy dựng tôn giáo, hoàng tử Um Mưrup đã hy sinh một cách oanh liệt trong khi chiến đấu cho lý tương tôn giáo. Đáng tiếc thay con cháu ko noi gương, ko vững chắc đức tin nơi Pô Allah, lại đi du nhập văn hoa cúng yang của nguoi khac.
    Bani du the nao di nua van la một nhánh của Islam. Do bị mất liên lac với anh em đồng đạo bên ngoài vì lý do chiến tranh nên nguoi ta da khong con hieu ý nghia cua kinh Koran nua. The nen moi co chuyen tuỳ tien du nhap van hoa cúng yang cua nguoi ngoai đạo.
    Nguoi Cham Bani mat nuoc, lưu vong ở xứ người (campuchia, mã lai, hải nam, thái lan …) vì nối lại được sợi dây liên lạc voi cac anh em đồng đạo nen da quay tro ve loi song chinh thong. Nếu Bani ko phai Islam họ đâu có dễ dàng làm điều này.
    “Lối sống lối nghĩ cực đoan và bạo lực” tôi biết anh noi gi anh thuyen truong a. Nhung toi khuyen anh hay ngưỡng mộ họ. Tôn giáo la thieng lieng đối với họ. Cho nên một khi tôn giáo bị xâm hại, bị bôi nhọ thì họ đứng lên bảo vệ, họ không tiếc tính mạng mình để bảo vệ cho cái họ cho la thieng lieng. Anh hoc lich su chac a khong quen, Vietnam tung co cau ” Quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”, tổ quốc là thiêng liêng cho nên họ phải vệ dù có chết.

    1. inrajakainrajaka

      Xin giữ cái nhìn khách quan, đừng vì thích hay không thích mà nhìn nhận sự việc khác đi.

      1. Đạo Bàni có thờ đấng Allah, thì có thể gọi là một nhánh của Islam, và có thờ các vị thần Yang Champa cũ, thì có thể gọi là một nhánh của Ấn Độ giáo hay Bàlamôn vậy. Khi người Bàni cũng tôn thờ dòng tộc, ông bà tổ tiên, thì cũng có thể gọi là đạo ông bà.
      2. Dù bạn có chấp nhận hay không, đó vẫn là đạo mang tên Bàni, các nhà nghiên cứu vẫn đang chấp nhận nó như đạo Islam đã bản địa hóa tức thờ đa thần. Bạn có thể không yêu các đặc điểm bản địa hóa ấy, bạn có thể không thờ ông bà tổ tiên, thờ thần Yang Champa vốn là tổ tiên của họ dựng xây đất nước Champa, bạn có thể học tiếng Arap để có thể đọc và hiểu thấu lời Kinh Koran, hay quỳ lạy mỗi ngày theo đúng luật tục Islam, bạn có thể chọn làm người con đạo Islam, nhưng xin tôn trọng những luật tục ấy của người Bàni (Awal).
      3. Mình không nhắc đến các vị vua hay anh hùng ở đây, xin đừng mang họ vào cuộc thảo luận và bảo mình không tôn quý họ và những xương máu họ dành cho con cháu.
      4. Người Chăm theo đạo Bàni, tự bản thân họ rất tự hào về nguồn gốc của họ, có ai không hiểu những đặc điểm lịch sử đặc thù tạo nên dòng đạo này mới mở lời chê trách, so sánh với đạo khác. So sánh mang tính khoa học thì ổn, vấn đề chỉ luôn nảy sinh khi bảo tôi đúng, tất cả các anh hay toàn bộ thế giới đều sai.

      Chúng ta sống để xây dựng hòa bình, cuộc thảo luận ôn hòa và xây dựng về học thuật, mong bạn đừng mang tư tưởng chiến tranh vào đây, bởi thế gọi là cực đoan, bạo lực và phi khoa học.

  5. nangphanrangntnangphanrangnt

    Dựa vào đâu mà bạn cho là Bani là tôn giáo độc thần? Bani chứ không phải Islam nên bạn không thể gán cho Bani thông qua Islam được. Nếu có thì hãy chứng minh nhé.

  6. cam_on_banicam_on_bani

    Đã muốn bênh vực thì người ta có 1001 lý do để bênh vực, còn để phản đối thì người ta cũng có 1001 lý do để phản đối. Trước đây, người Bani chúng ta không ko phản ứng là vì đức tin của chúng ta đặt vào Po Allah quá yếu ớt và mờ nhạt. Cái nữa là người Chăm chúng ta quen bị thống trị, những gì các tiền bối viết ra chúng ta đều đón nhận nhiệt thành, không nghi nghờ gì cả. Bởi vì trước đây trí thức Chăm như lá mùa thu trên cành nên các tác phẩm của của các bậc trí thức này đều dễ dàng tiếp nhận, còn bây giờ trí thưc Cham cũng như lá mùa thu nhưng là lá mùa thu dưới đất nên chúng ta hoàn toàn tự suy luận được, không phải nghe ai cả. Cái nào đúng thì tiếp nhận còn cái nào chưa đúng thì gạt đi.
    Văn chương, âm nhạc đều có thể bịa đặt, hư cấu ở nhiều lĩnh vực nhưng lĩnh vực tôn giáo thì không đươc phép. Do đức tin của người Bani chúng ta không vững vàng nên bị người khác coi thường, như chúng ta vẫn ăn thịt heo trong khi chúng ta bị cấm, găp tôn giáo nào cũng cúi lạy và thờ phượng được. Bani vốn là 1 tôn giáo độc thần, không thờ phượng ai khác ngoài Po Allah Đấng tối cao. Sau này do sự xuất hiên của môn phái Mưdwon (có lẽ chuyển tự ko đúng lắm) đã làm đảo lộn nguyên 1 hệ thống tôn giáo Bani. Đáng tiếc lắm thay.

    1. inrajakainrajaka

      Bạn cam_on_bani khi nói điều gì, rất mong bạn đưa minh chứng cho điều mình nói để tránh chủ quan và cảm tính, không thể bàn vấn đề khoa học theo hướng đó được. (Xin xem bài Tinh thần Gilaipraung http://gilaipraung.com/gilaipraung/tinh-th%E1%BA%A7n-gp/, mục 3.c)

      Một điều yut nên nhớ, Islam và Bàni là 2 đạo khác nhau, cũng như Bàni và Bàlamôn cũng là 2 đạo khác nhau. Bàni là một đạo đặc biệt, rất đặc sắc của Chăm khi tôn thờ cái đẹp của cả 2 tôn giáo lớn của thế giới, để mình sống đẹp và thanh thản hơn, từ bỏ lối sống lối nghĩ cực đoan và bạo lực. Điều đó chẳng tuyệt vời sao?

  7. inrajakainrajaka

    Nhân đây xin tổng hợp những comment ở trên facebook cùng một chủ đề, để hiểu thêm những cái nhìn đa chiều và một số hình ảnh, câu chuyện minh chứng cụ thể hơn

    Troy Aliu not commet….chung ta la con nguoi thi phai sai sot

    Troy Aliu Cho nên, tôi kêu gọi các tín đồ Bani hãy tẩy chay bài hát này và yêu cầu nhạc sĩ xoá khỏi list các bài hát Chăm, vì bài hát này không phù hợp với tín ngưỡng Bani nơi Thánh đường, hơn nữa nó còn bôi tro trét trấu vào mặt các nam tín đồ, và cũng là để nhắc nhở chúng ta khi đến Sang mâgik phải trong sáng, tinh khiết trong tâm hồn, đừng bao giờ có tà ý như nhạc sĩ Amưnhân mô tả, bởi vì Amưnhân là kẻ ngoại đạo, không am tường cho lắm tôn giáo Bani.

    Javy Tabeng AmưNhân là tín đồ Bani ^^

    Troy Aliu Jathraoh Champa That su noi 1 cau that long la nguoi cham minh bi chi phoi den dau oc lu lan

    Jathraoh Champa Tuy nhiên bài hát này bị lệch lạc. Đề nghị tác giả nhận thức điều này!

    Troy Aliu the anh phan tich ky tung cau 1 thu xem co cho nao anh thay khong dung su that khong

    Jathraoh Champa Troy Aliu: thế bạn không nghĩ bạn lú lẫn à?
    Jathraoh Champa Mình thấy bạn cũng lú lận một ý trong comment này đó

    Haiyen Dao bài hát này nghe hay co ý nghĩa e thấy sai chỗ nào đâu tự nhiên àh

    Troy Aliu tui la the he sau nay……. tui hok oan trach dieu chi ca….. tui chang la tin do cua cac Vi nao ca…. tui chi thay that su ro rang la nguoi cham hok phat trien noi

    Jathraoh Champa Để mình phân tích bài này: Bài này sai một ý cơ bản là “Mái tóc em bay theo làn gió”. Trong sân sang magik không thể có chuyện các cô gái buông tóc được.

    Troy Aliu No comment la cau dau tien cua tui…. beit rang mot dieu cac ban se comment… boi vi chinh nguoi dang tin nay muon lam mot viec that y nghia la KEU GOI XOA BAI HAT
    Troy Aliu Mai toc em bay theo lang gio….. dong y sai tram trong

    Van Ikan Troy Aliu có lần nào vào Thánh đường bên Bani chưa? Việc để khăn njem trên bờ vai bên hiên là có thật, và một số đôi nam nữ có to nhỏ chuyện trò với nhau miễn ko gây sự ồn ào mất trật tự. Nơi đây ko phải là nơi khép kín nên việc gió bay làn tóc là bình thường
    Điều này người ta ko cấm, nhưng khi vào trong nhà làm lễ thì tuyệt đối phải quấn khăn Njem che lại tóc.
    Bani khác với Islam vốn bắt buộc phái nữ phải che kín hết tóc khi vào trong khuôn viên Majid, Bani chỉ yêu cầu phải che kín khi vào trong nhà làm lễ mà thôi. Nếu để ý, các cụ bà khi ở bên trong nhà cầu nguyện, vẫn để khăn Njem trên bờ vai.

    Mình thấy bài hát này với nội dung ko có gì là ko hợp với tín ngưỡng Bani, nên ko cần phải Xóa.
    @TroyAliu nên xem lại

    Troy Aliu và một số đôi nam nữ có to nhỏ chuyện trò với nhau miễn ko gây sự ồn ào mất trật tự.(Gởi trọn niềm thương ta gặp nhau trước sân Thánh đường
    Đôi mắt em long lanh âu yếm) duoc tac gia them nhieu gia vi qua

    Troy Aliu Van Ikan….. that xin loi A la chua co lan nao tham du, huy vong se co dip vao… chi co dieu nguoi ngoai dao nhu Troy Aliu co the vieng tham ko

    Van Ikan Troy Aliu, việc thêm mắm thêm muối vào trong 1 bài hát là quyền của tác giả, miễn sao ko châm biếm đến tín ngưỡng tôn giáo của người khác. Nếu như nhạc sĩ AmaNhân có ý đó thì ổng đã bị cộng đồng tẩy chay từ lâu lắm rồi chớ ko chờ đến lúc này ông bạn đòi

    Nếu ông bạn muốn ghé thì cứ ghé, ngoại đạo thì làm việc theo kiểu của người ngoại đạo, ko ai ép. Ông bạn cứ dự thoải mái đi rồi hẳn phát biểu

    Troy Aliu Oh Van that su la T ko co y noi xau nay no ….. voi nguoi phai le do….dung chinh xac…… neu V co thoi gian doc lai comment thi T khong co y noi xau hay phan bac Nhac si Amunhan, chi la tac gia cua bai post nay

    Troy Aliu Va mot dieu nua la cau comment dau tien ko he noi xau ai ca(Troy Aliu not commet….chung ta la con nguoi thi phai sai sot)

    Jathraoh Champa Troy Aliu: Bạn chưa làm rõ mục đích comment của mình. Bạn đã tự phủ định lời comment của bạn. Dù sao tôi cũng thấy bài hát này của Amư Nhân là không vẽ ra cảnh tượng thực tế. Bài này sai một ý là :”mái tóc em bây theo làn gió”. Các cô gái đến sang magik ít nhất cũng phải kẹp tóc gọn gàng khi ở ngoài sân. Hơn nữa ý này là quá lãng mạn và lãng mạn không đúng nơi. Các ý còn lại trong bài hát này chấp nhận được. Như tôi đã comment trong bài viết này.

    Isvan Campa Có một câu chuyện thế này, chia sẻ để mọi người hiểu: Trước đây mình hay đi công tác và nghiên cứu ở các thánh đường Bani. Trong đêm mà các chị em ndua salao đến thánh đường, mình thấy không gian rất hay. Không gian bên trong thánh đường ( rất tôn nghiêm), không gian khuôn viên thánh đường hay là sân thánh đường ( Nhiều người đến đây, trong lúc phụ giúp nhau, lúc têm trầu cau, lúc uống trà…), và không gian xung quanh thánh đường (rất nhiều thanh niên thanh nữ ngồi nói chuyện vui đùa với nhau). Tại sao tôi đề cập 3 không gian này? Vì tôi muốn làm rõ điều là: Ca khúc này không ảnh hưởng đến vấn đề của tôn giáo Bani. Nhạc sĩ nói là trong sân thánh đường chứ không phải là trong sang magik. Theo tôi thấy, những cô gái không phải lúc nào cũng quấn khăn, họ vẫn lấy ra, chỉnh sửa và quấn lại. Rồi, những bạn thanh niên cũng giúp đỡ salao mà các cô gái đội đến thánh đường. Chắc chắn sẽ có những rung động với nhau. Chuyện đó là bình thường. Lúc đó, khuôn viên sân thánh đường rất đông, ồn ào, nhưng tất cả là để chuẩn bị cho nghi lễ. Còn đến khi nghi lễ, tất cả đều chìm vào im lặng, dành phần cho các vị Acar. Đấy là điểm thứ nhất. Riêng về nội dung bài hát, tôi thấy không có vấn đề gì cả. Hãy nhớ, tác giả đang nói đến sân thánh đường, nơi mọi người gặp gỡ nhau trong khi đến hành lễ. Xin qua phần mới xem cho rõ nhé, trong album ảnh HÃY XEM TỪNG ẢNH 1 NHÉ. KÈM THEO LỜI MINH HỌA: https://www.facebook.com/media/set/?set=a.4124115058747.2158962.1159490981&type=1&l=481aa992f0

    Minh định lại
    Có một câu chuyện thế này, chia sẻ để mọi người hiểu: Trước đây mình hay đi công…
    See more

    Troy Aliu Minh ko choi cai la minh sai cai gi , toan bo loi commet cua minh chi co 1 y duy nhat la tai sao lai cu phai trach moc nhau. ngay khi chung ta la con nguoi, neu ong Amunhan sai thi Ban co the lien ha ngay ong ay ( chac ong ay se nghe ban day). chuc ban nhin lai bai post cua ban co y kich dong day

    Jathraoh Champa Đề nghị Amư Nhân nhận thức điều này để tránh viết ra những lời lãng mạn không đúng nơi như thế này.

    Troy Aliu dung roi…. ban nen viec ro nhu vay di….. neu khong cu dan mang se lam um len…..
    Troy Aliu minh chi la 1 nguoi trong so ho

    Jathraoh Champa Isvan Campa: Sang magik gồm có 3 không gian (nếu là sang magik lớn) là 1. trong gian nhà sang magik 2. sân sang magik 3. ngoài sân sang magik (không gian lân cận đằng trước sân sang magik ở ngoài thành). Không gian thứ 3 thì các cô gái và các chàng trai có thể vui đùa với nhau, nếu bài hát này lấy bối cảnh là không gian 3 là chấp nhận được, nhưng bài hát đang vẽ ra cảnh tượng trong không gian 2. Mọi người lưu ý vấn đề này.

    Troy Aliu dung la nguy bien

    Jathraoh Champa Troy Aliu: Bạn chưa đến sang magik mà, sao bạn biết được? Đề nghị bạn đến sang magik để quan sát!

    Troy Aliu ban moi post len co ca Không gian thứ 3 thì các cô gái và các chàng trai có thể vui đùa với nhau, tai sai lai vay

    Troy Aliu trong bai hat viet chung chung bandu thong minh de phan biet cho nao la cho co the vui du cho nao ton kinh

    Isvan Campa Troy Aliu@ vào xem ảnh chứng minh nhé. Coi lại đi: https://www.facebook.com/media/set/?set=a.4124115058747.2158962.1159490981&type=1&l=481aa992f0
    Minh định lại. Có một câu chuyện thế này, chia sẻ để mọi người hiểu: Trước đây mình hay đi công…

    Angle Champa nhờ post dùm cho cam_on_bani luôn nhé !! troy aliu

    Troy Aliu thanks
    Troy Aliu may ban cham that su la hieu nham trong…… minh la nguoi cham nhung khong theo dao nao ca… cho nen ,, ban nao nho wa chuyen loi thi hoi kho de truyen ……

    Troy Aliu con de chung minh cai gi do thi nen ro rang, noi cai thi dua ra cai ay…. con post tin ma khong biet minh noi cai gi thi lam on len ke hoach ki cang khi post….. tranh hieu lam

    Van Ikan @Troy Aliu bị hâm hâm nặng rồi.

    Troy Aliu oh ze …….chang co ly do gi de ham ca og ban chi la ,,,,, noi nen ro rang neu khong cuoc tro chuyen nay khong co ket cuoc nhu y

    Ndalin Dhar em thấy nhạc sĩ Amânhan viết hoàn toàn đúng mà.Việc đi sang mâgik ngoài mục đích tôn giáo tín ngưỡng ra thì đó cũng là cách để trai gái Bini có cơ hội để tìm hỉu nhau, tất nhiên là trong khuôn phép rồi.Về bài hát thì không có gì phải bàn cãi ở đây cả.

    Nhuy Truong tóc dù có cột lên cũng vẫn bị gió lùa và làm bay dc, chứ đâu phải không…huống gì đầy là một bài hát, không thể viết theo một cách khô khan, và cứng nhắc được,…phải có chút lãng mạn.

    Tào Lao Ndalin Dhar Nếu mà Amu Nhân hoàn toàn đúng thì sẽ rất rất đông người Chăm và người có chút hiểu biết hoàn toàn sai.

    Isvan Campa http://quangdaituyen.wordpress.com/2012/10/19/nghe-va-thay-1-minh-dinh-ve-1-ca-khuc-cua-nhac-si-amanhan/

    Nghe và thấy 1: Minh định về 1 ca khúc của nhạc sĩ Amanhan
    quangdaituyen.wordpress.com
    MINH ĐỊNH VỀ NỘI DUNG CA KHÚC “GẶP EM ĐÊM HỘI RAMAWAN” Mấy hôm nay trên diễn đàn…

    Inra Jaka Dân Chàm hay triết lý nên cũng nhẹ nhàng, hy vọng chúng ta hiểu và nói lời nhẹ nhàng với nhau, thì mới nghe nhau được. Mình chỉ muốn góp ý để tránh cách nói “takai kaoh klak” của Troy Aliu “kêu gọi” “tẩy chay” “bôi tro trét trấu” “ngoại đạo” “người Chăm ko phát triển nổi”…

    Lãng mạn là cái đẹp của con người, bài hát mô tả một khía cạnh đẹp của lê hội Ramâwan mình ko nghĩ nó là vấn đề gì lớn lao tới mức đưa ra những lời lẽ đau lòng như vậy. Lãng mạn và sự rụng động của đôi trẻ, ko trời đất nào có thể cấm đoán đc, nó được thể hiện kín đáo và tinh tế như vậy, thì mình càng thấy bài hát đó đẹp hơn. Ramâwan xưa nay thiêng liêng, cái đẹp tinh tế kia làm nên một bài hát để chúng ta ca múa vào dịp hội ở các palei, điều đó đẹp, sao bỗng trở thành sai trái?

    Ý kiến, nhưng xin đừng cực đoan.

    Asa Truong cho e nói ké một chút nhé, “Đôi mắt em long lanh âu yếm, mái tóc em bay theo làn gió” cái từ “mái tóc em bay theo làn gió mình ngi la ko co gi là sai đâu Kiều Dung, cũng có khi trong một lần tình cờ buột tóc đôi khi tóc buông xuống, và có một làn gió nhẹ làm bồng bềnh mái tóc, nhạc sĩ ví hình ảnh đó như là một biểu tưỡng đẹp của ngưởi con gái champa, còn cái vụ mà dung nói, cái này là sai ko dug voi nguyên bản của thánh đường bà ni, thì có lẽ Dung hơi hiểu nhầm về ý của bài hát này, là một con gái chăm bà ni, nên mình chỉ cho một chút ý kiến thôi. bài hát này hay cả giai điệu và lời. khi vào thánh đường, thì con gái ko được buông tóc đó là điểu tất nhiên, nhưng tóc mái vẫn có thể để lại được, khi người ta nói về mái tóc ko nhất thiết là nói về toàn bộ mak người ta cũng có thể nói về bộ phận.

  8. cam_on_banicam_on_bani

    Và tôi cũng xin cám ơn bạn đã đồng ý với quan điểm của tôi về sự vô duyên, về sự thiếu văn hoá của A mư nhân.
    Thế thì chúng ta cùng vận động con cháu Bani tẩy chay bài hát này nhé, để cho họ biết biết rằng không ai được phép làm ô uế nơi thờ phượng Thượng đế Allah.

  9. cam_on_banicam_on_bani

    Aluah là biến âm của Allah, bạn biết được điều này thật sự tôi cũng mừng cho bạn. Nhưng bạn ạ, nói thì thế nào cũng được tuỳ địa phương. Nhưng viết thì buộc phải viết đúng. Chỉ điều này thôi mà bạn cũng không hiểu sao bạn.

  10. Jathraoh ChampaJathraoh Champa Post author

    Chào bạn cam_on_bani:

    Thượng đế là Đấng tối cao duy nhất. Thượng đế chỉ có một. Các tôn giáo thờ Thượng đế là các tôn giáo độc thần. Các tôn giáo này bao gồm Do Thái giáo, Cơ đốc giáo và Hồi giáo. Người Do Thái giáo gọi Thượng đế là Chúa Giê-hô-va. Người Cơ đốc giáo gọi Thượng đế là Chúa Giê-su. Người Hồi giáo gọi Thượng đế là Allah. Người Bàni (vốn là Islam trước đây) gọi Thượng đế là Po Aluah. “Aluah” cũng chỉ là biến âm của từ “Allah”. Bạn tìm hiểu thêm về quy luật của tôn giáo độc thần.

    Về ca khúc này của Amưnhan, tôi đồng ý về quan điểm của bạn, bài hát này có sự “lãng mạn” không đúng nơi. Sang mâgik là nơi trang nghiêm không thể có chuyện các cô gái buông tóc được dù chỉ ở ngoài sân của Sang mâgik. Các cô gái đến Sang mâgik đều phải quấn khan njem (khăn quấn dành cho phụ nữ). Ở ngoài sân, người ta có thể tụ tập để trò chuyện nhỏ nhẹ nhưng không được ồn ào, chứ đừng nói là hẹn hò. Ca khúc đã không vẽ ra một cảnh tượng thực tế, nó đã nói quá lời.

  11. cam_on_banicam_on_bani

    Đầu tiên xin gởi lời chào đến các quý đồng tộc, Salam.
    Tôi xin có một số ý kiến như thế này:
    1) Ở bất kỳ một Thánh đường nào, cho dù là Thánh đường Bani hay Islam thì chữ Pô được viết trịnh trọng bằng tiếng A Rập, như thế này đây ( الله ), được chuyển tự sang Latin là Allah, và được quốc tế thống nhất sử dụng, cho nên chúng ta nên ghi là Pô Allah thay vì Pô Aluah, cũng là tôn trọng qui ước quốc tế.
    2) Tất cả chúng ta đều biết Sang mâgik là nơi linh thiêng, các tín đồ đến là để làm lễ và cầu nguyện. Nhưng có nhạc sĩ Chăm lại biến nó thành một nơi phàm tục, là nơi để các chàng trai Bani nhìn ngắm các cô gái, là nơi để họ liếc mắt đưa tình. Cụ thể, trong bài hát “Gặp em đêm hội Ramưwan” của nhạc sĩ Amưnhân:
    “Đêm trăng sáng anh vui hội Ramưwan
    Ngày hội quê hương em đội mâm cõi lòng say đắm
    Áo váy mới khăn em choàng trên đôi bờ vai
    Gởi trọn niềm thương ta gặp nhau trước sân Thánh đường
    Đôi mắt em long lanh âu yếm
    Mái tóc em bay theo làn gió
    Rộn ràng tiếng trống vang xa tấp nập người qua
    Dịu dàng bóng dáng thướt tha rung động lòng anh.
    Thánh đường linh thiêng được nhạc sĩ mô tả giống như chốn công viên, để các chàng trai cô gái Bani nhìn ngắm nhau như thế này đây. Chúng tôi, những nam tín đồ Bani, đến Sang mâgik là để làm lễ, cầu nguyện Thượng đế Allah, chứ không phải đi để nhìn ngắm con gái đến nỗi “cõi lòng say đắm”, “rung động lòng anh” như nhạc sĩ viết. Cái nữa, tôi cũng là người từng đi Sang mâgik, con gái đội mâm đi Sang mâgik đều mang khăn đội đầu và kẹp lại mái tóc của mình, bình sinh chưa từng thấy “mái tóc em bay theo làn gió” trong Sang mâgik như nhạc sĩ mô tả.
    Cho nên, tôi kêu gọi các tín đồ Bani hãy tẩy chay bài hát này và yêu cầu nhạc sĩ xoá khỏi list các bài hát Chăm, vì bài hát này không phù hợp với tín ngưỡng Bani nơi Thánh đường, hơn nữa nó còn bôi tro trét trấu vào mặt các nam tín đồ, và cũng là để nhắc nhở chúng ta khi đến Sang mâgik phải trong sáng, tinh khiết trong tâm hồn, đừng bao giờ có tà ý như nhạc sĩ Amưnhân mô tả, bởi vì Amưnhân là kẻ ngoại đạo, không am tường cho lắm tôn giáo Bani.

Chia sẻ cảm nhận của bạn